อัมพฏผลทายกเถราปทาน

อัมพฏผลทายกเถราปทาน เป็นเรื่องราวที่กล่าวถึงอดีตชาติของพระเถระรูปหนึ่งผู้มีบุญญาธิการ ได้บำเพ็ญกุศลกรรมโดยการถวายผลอัมพฏ (ผลไม้ชนิดหนึ่ง) แด่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระนามว่า สตรังสี ซึ่งเป็นพระพุทธเจ้าผู้ทรงเป็นสยัมภู ผู้ไม่พ่ายแพ้ และทรงมีความสงบสงัดเป็นที่ตั้ง ในกาลนั้น พระเถระได้พบพระองค์ขณะเสด็จออกบิณฑบาต จึงมีจิตเลื่อมใสศรัทธาอย่างยิ่งและนำผลไม้ถวายแด่พระพุทธองค์ด้วยความยินดี

ผลานิสงส์จากการถวายผลไม้นั้น ส่งผลให้ท่านได้รับอานิสงส์อันยิ่งใหญ่ตลอดระยะเวลา 94 กัปที่ผ่านมา ท่านไม่เคยไปเกิดในทุคติภูมิเลย เสวยทิพยสมบัติและได้รับความสุขในสุคติภูมิมาโดยตลอด จนกระทั่งมาถึงภพชาติปัจจุบัน ท่านได้บรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์ผู้สิ้นอาสวะกิเลส เปรียบเสมือนพญาช้างที่ตัดเครื่องพันธนาการได้สำเร็จ ชีวิตของท่านในชาตินี้จึงถือเป็นลาภอันประเสริฐที่ได้เข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าและปฏิบัติตามคำสอนจนถึงที่สุด

หัวใจสำคัญของพระสูตรนี้แสดงให้เห็นถึงผลแห่งการทำทานด้วยจิตที่เลื่อมใสศรัทธา ประกอบด้วยคุณธรรมและวิมุตติธรรมที่ท่านได้รับดังนี้:

• วิชชา 3: ความรู้แจ้งในอดีต ปัจจุบัน และการดับกิเลส
• ปฏิสัมภิทา 4: ความแตกฉานในอรรถ ธรรม นิรุติ และปฏิภาณ
• วิโมกข์ 8: ความหลุดพ้นจากกิเลสตามลำดับขั้น
• อภิญญา 6: ความรู้ยิ่งอันเป็นคุณสมบัติพิเศษของพระอริยบุคคล

บทสรุปแห่งพระเถราปทานนี้ เน้นย้ำให้เห็นว่าการถวายทานแก่พระพุทธเจ้าหรือพระอริยบุคคล แม้เพียงสิ่งของเล็กน้อยแต่ทำด้วยจิตที่ศรัทธาบริสุทธิ์ ย่อมเป็นเหตุปัจจัยสำคัญที่นำไปสู่การบรรลุธรรมอันเป็นอมตธรรมในที่สุด