สสปัณฑิตจริยา

เนื้อหาจาก สสปัณฑิตจริยา (Cariyāpiṭaka - สสปัณฑิตจริยาที่ 10) ในหมวดอคิติวรรค เป็นเรื่องราวในอดีตชาติของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เมื่อครั้งเสวยพระชาติเป็น "สสปัณฑิต" (บัณฑิตกระต่าย) อาศัยอยู่ในป่าร่วมกับสหายสัตว์อื่นๆ ได้แก่ ลิง สุนัขจิ้งจอก และนาก โดยพระองค์ทรงบำเพ็ญทานบารมีขั้นสูงสุดด้วยการสละชีวิตของตนเองเป็นทาน

ใจความสำคัญและเหตุการณ์สำคัญในพระสูตรสรุปได้ดังนี้:

• การอบรมสั่งสอนศีลธรรม: พระสสปัณฑิตมักพำนักและคอยอบรมสั่งสอนสหายสัตว์ให้เว้นจากความชั่วและประพฤติแต่ความดี พร้อมทั้งเตือนให้เตรียมตัวรักษาอุโบสถศีลและบำเพ็ญทานเมื่อถึงวันพระขึ้น 15 ค่ำ
• การตั้งจิตอธิษฐานสละชีวิต: เมื่อถึงวันอุโบสถ พระสสปัณฑิตพิจารณาว่าตนเองไม่มีธัญพืชหรือของมีค่าใดๆ ที่จะให้ทานแก่ผู้ยากไร้ได้นอกจากหญ้า จึงตั้งจิตอธิษฐานว่าหากมีผู้ต้องการอาหาร พระองค์จะสละเนื้อหนังและร่างกายของตนเองให้เป็นทาน
• การทดสอบจากพระอินทร์: ท้าวสักกเทวราช (พระอินทร์) ทรงทราบความตั้งใจ จึงแปลงกายเป็นพราหมณ์มาขออาหาร พระสสปัณฑิตด้วยความปีติยินดีจึงเชื้อเชิญให้พราหมณ์ก่อกองไฟ และแสดงความพร้อมที่จะกระโดดเข้าสู่กองไฟเพื่อให้พราหมณ์นำเนื้อไปบริโภค
• การบำเพ็ญทานบารมี: เมื่อกองไฟลุกโชน พระสสปัณฑิตสะบัดตัวเพื่อให้แมลงหลุดออก แล้วกระโดดลงไปในกองไฟที่ลุกโพลง ทันใดนั้นความร้อนกลับรู้สึกเย็นสบายราวกับสัมผัสน้ำเย็น พระองค์ทรงสละผิวหนัง เนื้อ เอ็น กระดูก และร่างกายทั้งหมดให้แก่พราหมณ์เพื่อบำเพ็ญทานบารมี

คำสอนหลัก: พระสูตรนี้แสดงถึงความมุ่งมั่นอย่างแรงกล้าในการบำเพ็ญ ทานบารมี ซึ่งเป็นหนึ่งในบารมี 10 ทัศ โดยพระโพธิสัตว์ทรงยอมสละแม้กระทั่งชีวิตของตนเองเพื่อให้ทานแก่ผู้ขอ เพื่อบรรลุพระโพธิญาณในอนาคต