มณิจูฬกสูตร

มณิจูฬกสูตร (สังยุตตนิกาย SN 42.10) กล่าวถึงเหตุการณ์ที่พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ที่พระวิหารเวฬุวัน กรุงราชคฤห์ ณ เวลานั้น ในที่ประชุมของเหล่าข้าราชบริพารในพระราชวัง ได้มีการสนทนากันขึ้นว่า สมณศากยบุตรนั้นยินดีและรับทองและเงินได้

ขณะนั้น นายบ้านชื่อมณิจูฬกะซึ่งอยู่ในที่ประชุมนั้น ได้กล่าวแย้งว่า ไม่ควรกล่าวเช่นนั้น เพราะทองและเงินไม่สมควรแก่สมณศากยบุตร สมณศากยบุตรไม่ยินดี ไม่รับ และละทิ้งแก้วและทอง ปราศจากทองและเงิน แม้ว่านายบ้านมณิจูฬกะจะพยายามชี้แจง แต่ก็ไม่สามารถทำให้ที่ประชุมยอมรับได้ทั้งหมด

หลังจากนั้น นายบ้านมณิจูฬกะจึงได้เข้าเฝ้าพระผู้มีพระภาค และกราบทูลเรื่องราวที่เกิดขึ้นในที่ประชุมเพื่อขอรับการยืนยัน พระผู้มีพระภาคตรัสยืนยันว่าสิ่งที่นายบ้านมณิจูฬกะกล่าวมานั้นถูกต้องทุกประการ เพราะทองและเงินไม่สมควรแก่สมณศากยบุตร พระองค์ทรงอธิบายเพิ่มเติมว่า หากผู้ใดที่เห็นว่าทองและเงินสมควรแก่ตน กามคุณทั้งห้าก็ย่อมสมควรแก่ผู้นั้นด้วย และสิ่งนั้นย่อมไม่จัดว่าเป็นธรรมของสมณะหรือธรรมของศากยบุตร

พระพุทธองค์ทรงเปรียบเทียบว่า ผู้ที่ต้องการหญ้าก็แสวงหาหญ้า ผู้ต้องการไม้ก็แสวงหาไม้ ผู้ต้องการเกวียนก็แสวงหาเกวียน ผู้ต้องการบุรุษก็แสวงหาบุรุษ แต่พระองค์ไม่เคยตรัสว่า สมณศากยบุตรพึงยินดีหรือแสวงหาทองและเงินด้วยประการใดๆ เลย ด้วยเหตุนี้ การที่ภิกษุไม่รับและไม่เกี่ยวข้องกับเงินทอง จึงเป็นไปตามคำสอนของพระพุทธเจ้าอย่างแท้จริง