มหาโกฏฐิกเถราปทาน

มหาโกฏฐิกเถราปทาน เป็นบันทึกประวัติและผลแห่งกรรมของ พระมหาโกฏฐิกเถระ พระอรหันต์ผู้เลิศด้วยปฏิสัมภิทาญาณ โดยย้อนเล่าถึงอดีตชาติในสมัยของพระปทุมุตตรสัมมาสัมพุทธเจ้า พระองค์ทรงยกย่องพระสาวกองค์หนึ่งว่าเป็นเลิศด้านปฏิสัมภิทาญาณ ท่านในชาตินั้นเป็นพราหมณ์ผู้จบเวท ได้ฟังธรรมแล้วเกิดความเลื่อมใส จึงถวายมหาทานแด่พระพุทธเจ้าและพระสงฆ์ พร้อมทั้งตั้งความปรารถนาที่จะบรรลุตำแหน่งอันเลิศนั้นเช่นเดียวกับพระสาวกรูปดังกล่าว

พระปทุมุตตรพุทธเจ้าทรงพยากรณ์ว่า ในกัปที่แสนจากนี้ไป จะมีพระศาสดาพระนามว่า พระโคดม อุบัติขึ้นในโลก และท่านจะได้เป็นพระสาวกผู้เป็นโอรสเกิดจากพระธรรม มีนามว่า โกฏฐิกะ ด้วยอานิสงส์แห่งบุญกุศลและการตั้งจิตปรารถนานี้ ทำให้ท่านได้เสวยสุขในภพภูมิของเทวดาและมนุษย์ เสวยราชสมบัติเป็นพระเจ้าจักรพรรดิและพระราชาภูมิภาคต่างๆ นับครั้งไม่ถ้วน ไม่เคยไปเกิดในตระกูลที่ต่ำทรามเลย

ในชาติปัจจุบัน ท่านเกิดในตระกูลพราหมณ์ผู้มั่งคั่ง ณ เมืองสาวัตถี มารดาชื่อนางจันทวดี บิดชื่ออัสสลายนะ เมื่อพระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมโปรดบิดาจนเกิดความเลื่อมใส ท่านจึงตัดสินใจออกบวช โดยมีพระมหาโมคคัลลานะเป็นอาจารย์ และพระสารีบุตรเป็นพระอุปัชฌาย์ ขณะที่กำลังปลงผม ท่านได้บรรลุตัณหาและกิเลสทั้งปวง และบรรลุพระอรหัตผลในขณะที่ครองผ้ากาสาวพัสตร์

หมวดหมู่คำสอนสำคัญในปทานฉบับนี้ ได้แก่:

• ความเพียรในการสร้างบารมี: ผลบุญจากการถวายทาน ฟังธรรม และตั้งความปรารถนาไว้อย่างแน่วแน่
• อานิสงส์ของการปฏิบัติ: การเกิดในสุคติภพและตระกูลที่สูงส่ง ปราศจากความทุกข์ยาก
• ความเลิศในพระศาสนา: การเป็นผู้เชี่ยวชาญในอรรถธรรม นิรุตติ และปฏิภาณ จนได้รับการยกย่องจากพระบรมศาสดาว่าเป็นเลิศด้านปฏิสัมภิทาญาณ