กุณฑลเกสีเถริยาปทาน

เนื้อหาจาก กุณฑลเกสีเถริยาปทาน เป็นประวัติและคติธรรมของพระภิกษุณีภัททากุณฑลเกสี ผู้เลิศด้วยการตรัสรู้เร็วพลัน โดยพระนางได้บอกเล่าถึงการบำเพ็ญบารมีในอดีตชาติ การเวียนว่ายตายเกิดในภพภูมิต่าง ๆ จนมาถึงชาติปัจจุบัน และหนทางแห่งการบรรลุธรรมในพระพุทธศาสนา

เหตุการณ์ในอดีตชาติ:
• ในอดีตกาลสมัยพระพุทธเจ้าปทุมุตตระ พระนางเคยเกิดเป็นธิดาเศรษฐี ได้ฟังธรรมและตั้งความปรารถนาที่จะเป็นภิกษุณีผู้เลิศด้วยอภิญญา รวมถึงในสมัยพระกัสสปะพุทธเจ้า ได้เกิดเป็นพระราชธิดาของพระเจ้ากิกิ และเคยบวชสร้างกุศลร่วมกับพระภิกษุณีสำคัญหลายรูป
• ในชาติปัจจุบัน ณ กรุงราชคฤห์ พระนางตกหลุมรักโจรหนุ่มที่บิดาไถ่ตัวมา แม้สามีคิดฆ่าเพื่อชิงทรัพย์ด้วยโลภะ แต่ด้วยปัญญาไหวพริบ พระนางจึงสามารถเอาตัวรอดและผลักสามีตกหน้าผาไปได้
การออกบวชและการบรรลุธรรม:
• หลังปลงผมบวชเป็นนักบวชหญิง พระนางเกิดความสงสัยในนิมิตและได้รับการชี้นำจากพระสารีบุตรและพระสาวกให้นำความไปกราบทูลพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
• เมื่อได้ฟังพระธรรมเทศนาเกี่ยวกับขันธ์ อายตนะ ธาตุ และความไม่เที่ยง พระนางจึงเกิดดวงตาเห็นธรรมและอุปสมบทเป็นภิกษุณี
• จากการพิจารณาหยดน้ำที่ใช้ล้างเท้าและเห็นความเกิดขึ้นดับไปของสังขาร ทำให้จิตหลุดพ้นจากอาสวกิเลส บรรลุพระอรหัตผลพร้อมปฏิสัมภิทาญาณและวิชชา 8 ประการในที่สุด