กีสาโคตมีเถริยาปทาน

กีสาโคตมีเถริยาปทาน เป็นประวัติและอดีตชาติของพระกีสาโคตมีเถรี ผู้เลิศกว่าด้วยการทรงจีวรเศหม็น (จีวรเศหม็น/ผ้าบังสุกุลหยาบ) ซึ่งพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงยกย่องไว้ในตำแหน่งเอตทัคคะ โดยเนื้อหาสรุปสาระสำคัญได้ดังนี้

• เหตุแห่งการปรารถนาในอดีตชาติ: ในยุคของพระปทุมุตตรพุทธเจ้า พระนางได้เกิดในตระกูลหนึ่ง ได้ฟังธรรมและเห็นพระภิกษุณีรูปหนึ่งได้รับแต่งตั้งเป็นเอตทัคคะด้านการทรงจีวรเศหม็น พระนางจึงทำบุญและตั้งความปรารถนาจะได้เป็นสาวิกาผู้เลิศในด้านนี้เช่นกัน ซึ่งพระพุทธเจ้าได้ทรงพยากรณ์ไว้ว่า ในอนาคตภายใต้กาลของพระสมณโคดมพุทธเจ้า พระนางจะได้เป็นสาวิกาชื่อว่า "กีสาโคตมี"
• การบำเพ็ญบารมีและการเกิดในชาติสุดท้าย: พระนางได้สั่งสมบุญกริยาวัตถุและบำเพ็ญเพียรผ่านหลายภพชาติ รวมถึงในยุคของพระกัสสปะพุทธเจ้า จนกระทั่งมาเกิดในตระกูลเศรษฐีที่ยากจนในชาติสุดท้าย แต่งงานและมีบุตรชายที่เป็นที่รักยิ่ง ต่อมาบุตรชายได้เสียชีวิตลงด้วยความกะทันหัน ด้วยความโศกเศร้าอย่างหนัก พระนางจึงอุ้มศพลูกน้อยเที่ยวตามหาหนทางรักษา
• การพบพระพุทธองค์และการบรรลุธรรม: พระพุทธองค์ทรงใช้อุบายให้พระนางไปหาเมล็ดพันธุ์ผักกาดจากเรือนที่ไม่เคยมีคนตาย พระนางจึงได้สติว่าความตายเป็นธรรมดาของโลก จึงนำศพไปทิ้งแล้วเข้าเฝ้าพระศาสดา เมื่อได้สดับพระธรรมเทศนาเรื่องความไม่เที่ยง (อนิจจตา) พระนางก็ได้ดวงตาเห็นธรรมและขอบวช
• ผลแห่งการปฏิบัติและการบรรลุอรหัตตผล: หลังจากบวชไม่นานด้วยความเพียร พระนางก็ได้บรรลุอรหัตตผล พร้อมทั้งปฏิสัมภทาญาณ วิชชา 3 และอภิญญาต่างๆ เป็นผู้หมดสิ้นอาสะและกิเลสทั้งปวง ทำกิจของพระศาสนาสำเร็จลุล่วง สมดังความปรารถนาที่ตั้งไว้ในอดีตทุกประการ