ทีปังกรพุทธวงศ์

ทีปังกรพุทธวงศ์ เป็นบทพรรณนาถึงประวัติและพุทธกิจของ พระทีปังกรสัมมาสัมพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าองค์แรกในบรรดาพระพุทธเจ้า 28 พระองค์ที่ทรงพยากรณ์พระโพธิสัตว์ (พระโคตมพุทธเจ้า) โดยเนื้อหาเน้นถึงการเผยแผ่พระศาสนาและการโปรดเวไนยสัตว์อย่างกว้างขวาง พระองค์ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณอย่างยิ่งในการจำแนกธรรมและให้โอกาสผู้คนเข้าถึงมรรคผลตามความเหมาะสมของบุคคล ทั้งการให้ศีล การให้บรรลุสมาบัติ วิชชา และอภิญญา จนทำให้พระศาสนาของพระองค์มีความเจริญรุ่งเรืองและบริสุทธิ์อย่างยิ่ง

สาระสำคัญของพระสูตรกล่าวถึงรายละเอียดดังนี้:

• พุทธประวัติส่วนพระองค์: พระองค์ประสูติในนครรัมมวดี ทรงครองเรือนอยู่ 10,000 ปี ในปราสาท 3 หลัง เสด็จออกผนวชโดยทรงช้างเป็นพาหนะ บำเพ็ญเพียรอยู่ 10 เดือน ก่อนจะตรัสรู้ใต้ต้นพระศรีมหาโพธิ์ (ต้นปิพพลี) และทรงแสดงธรรมจักรที่สวนนันทาราม
• พุทธกิจและสาวก: พระองค์มีพระชนมายุ 100,000 ปี ทรงมีพระอัครสาวกคือ พระสุมังคละและพระติสสะ พระอุปัฏฐากคือ พระสาคตะ พระอัครสาวิกาคือ พระนางนันทาและพระนางสุนันทา โดยมีพระวรกายสูงถึง 80 ศอก
• การโปรดสัตว์: ทรงจัดการประชุมธรรมครั้งสำคัญถึง 3 วาระ ซึ่งมีพระอรหันต์ขีณาสพเข้าเฝ้าเป็นจำนวนมหาศาล และทรงเสด็จไปโปรดผู้ที่ควรแก่การบรรลุธรรมไม่ว่าจะอยู่ไกลเพียงใด

บทสรุปสำคัญของพระสูตรนี้ยังเน้นย้ำถึง ความไม่เที่ยงแท้ของสังขาร แม้พระพุทธเจ้าผู้ทรงมีอิทธิฤทธิ์ ยศศักดิ์ และพระบารมีอันมหาศาล ก็ยังต้องเสด็จดับขันธปรินิพพานที่สวนนันทาราม เหลือเพียงพระสถูปเจดีย์ที่สูงถึง 36 โยชน์ เพื่อเตือนใจเหล่าเวไนยสัตว์ถึงความว่างเปล่าของสรรพสิ่ง ให้เร่งสร้างกุศลและดำเนินตามหนทางแห่งวิมุตติหลุดพ้นตามรอยพระศาสดา