ยุธัญชยจริยา

เนื้อหาจาก ยุธัญชยจริยา ในจริยาปิฎก ว่าด้วยเรื่องราวการบำเพ็ญเนกขัมมบารมี (การออกบวช) ของพระโพธิสัตว์ เมื่อครั้งเสวยพระชาติเป็น เจ้าชายยุธัญชยะ ผู้มีพระยศอันยิ่งใหญ่ ซึ่งทรงแสดงให้เห็นถึงความเด็ดเดี่ยวในการสละราชสมบัติเพื่อมุ่งสู่พระโพธิญาณ

เหตุการณ์สำคัญเริ่มต้นขึ้นเมื่อเจ้าชายทอดพระเนตรเห็น หยาดน้ำค้างที่ต้องแสงอาทิตย์แล้วระเหยหายไปอย่างรวดเร็ว จึงเกิดความสังเวชสลองใจในความไม่เที่ยงแท้ของสังขาร พระองค์จึงทรงยึดเอาความสังเวชนั้นเป็นประธานในการเจริญสติ และตัดสินพระทัยเสด็จออกบรรพชาโดยเข้าไปกราบลาพระราชมารดาและพระราชบิดา

เมื่อข่าวการออกบวชแพร่ออกไป ประชาชน ชาวเมือง ข้าราชบริพาร ตลอดจนพระญาติวงศ์ต่างพากันมาวิงวอนขอให้พระองค์ครองราชสมบัติอันมั่งคั่งและแผ่นดินอันรุ่งเรือง ด้วยความอาลัยรักและร่ำไห้ด้วยความโศกเศร้า แต่พระโพธิสัตว์ทรงมีพระทัยแน่วแน่ ทรงตัดความอาลัยและสละสิ่งทั้งปวง ได้แก่ แผ่นดินอันกว้างใหญ่ ราชสมบัติ บริวารญาติมิตร และพระยศ โดยไม่ทรงหันกลับมาอาลัยอาวรณ์

คำสอนหลักและหัวข้อสำคัญจากจริยาปิฎกบทนี้ ได้แก่:

• อนิจจตา: การพิจารณาเห็นความไม่เที่ยงของสังขาร (เปรียบดั่งหยาดน้ำค้างต้องแดด) จนเกิดความสังเวชและเบื่อหน่ายในโลกิยสุข
• เนกขัมมบารมี: การเสียสละความสุขสบายในราชสมบัติและความผูกพันทางโลก เพื่อมุ่งสู่วิถีแห่งความหลุดพ้น
• ปณิธานอันแน่วแน่: พระโพธิสัตว์ทรงยืนยันว่า การที่ทรงสละราชสมบัติมิใช่เพราะเกลียดชังพระบิดามารดาหรือพระยศ แต่เพราะทรงรักและมุ่งมั่นใน พระสัพพัญญุตญาณ (การตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า) มากกว่าสิ่งอื่นใด

สรุปได้ว่า ยุธัญชยจริยา เป็นต้นแบบอันยิ่งใหญ่ของผู้ปรารถนาโพธิญาณ ที่ต้องมีความเสียสละอย่างสูงสุด ตัดกิเลสและความผูกพันทางโลกเพื่อบรรลุเป้าหมายสูงสุดคือพระนิพพานและการตรัสรู้ช่วยเหลือเวไนยสัตว์