มหัปผลสูตร

พระสูตรนี้ (มหัปผลสูตร) อธิบายถึงการเจริญอิทธิบาท 4 ซึ่งเป็นคุณธรรมที่เมื่อได้รับการพัฒนาและทำให้มากแล้ว จะนำมาซึ่งผลอันยิ่งใหญ่และประโยชน์มหาศาลแก่ผู้ปฏิบัติ

การเจริญอิทธิบาท 4 มีขั้นตอนและข้อพิจารณาดังนี้:

• ฉันทิทธิบาท (ความพอใจ): ภิกษุเจริญสมาธิที่เกิดจากความพอใจและความเพียรพยายาม โดยสำรวจตนเองว่า "ความพอใจของเราจักไม่ย่อหย่อน ไม่ตึงเครียด ไม่หดหู่ภายใน ไม่ฟุ้งซ่านภายนอก"
• วิริยิทธิบาท (ความเพียร): เจริญเช่นเดียวกับฉันทิทธิบาท โดยพิจารณาว่า "ความเพียรของเราจักไม่ย่อหย่อน..."
• จิตติทธิบาท (ความคิด): เจริญเช่นเดียวกับฉันทิทธิบาท โดยพิจารณาว่า "จิตของเราจักไม่ย่อหย่อน..."
• วิมังสาิทธิบาท (การสอบสวน): เจริญเช่นเดียวกับฉันทิทธิบาท โดยพิจารณาว่า "การสอบสวนของเราจักไม่ย่อหย่อน..."

ในแต่ละอิทธิบาท ผู้ปฏิบัติจะต้องเจริญอนุปัสสนา โดยการรับรู้เปรียบเทียบสิ่งที่อยู่ตรงข้ามกันให้เป็นหนึ่งเดียวกัน เช่น "ข้างหน้าเป็นฉันใด ข้างหลังก็เป็นฉันนั้น", "ข้างล่างเป็นฉันใด ข้างบนก็เป็นฉันนั้น", "กลางวันเป็นฉันใด กลางคืนก็เป็นฉันนั้น" ด้วยใจที่เปิดกว้างและปราศจากเครื่องห่อหุ้ม เพื่อพัฒนาจิตที่เต็มเปี่ยมด้วยแสงสว่าง

เมื่ออิทธิบาท 4 ได้รับการเจริญและทำให้มากในลักษณะนี้ ผู้ปฏิบัติจะสามารถแสดงฤทธิ์ได้หลายประการ เช่น การเนรมิตกายให้มากหรือน้อย และควบคุมร่างกายได้จนถึงพรหมโลก

ที่สำคัญยิ่งกว่านั้น เมื่ออิทธิบาท 4 ได้รับการพัฒนาอย่างสมบูรณ์ ผู้ปฏิบัติจะบรรลุเจโตวิมุตติและปัญญาวิมุตติ (ความหลุดพ้นด้วยใจและความหลุดพ้นด้วยปัญญา) อันไม่กำเริบในปัจจุบันภพ ด้วยการเข้าถึงและประจักษ์แจ้งด้วยปัญญาอันยิ่งของตนเอง เนื่องจากการสิ้นไปแห่งอาสวะทั้งหลาย