ตติยเทวจาริกสูตร

ตติยเทวจาริกสูตร ปรากฏอยู่ในสังยุตตนิกาย มหาวารวรรค เป็นพระสูตรที่พระผู้มีพระภาคเสด็จไปโปรดเหล่าเทวดาในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ โดยทรงหายพระองค์จากพระเชตวันไปปรากฏ ณ เทวโลกชั้นดาวดึงส์อย่างรวดเร็วราวกับเหยียดแขนออกหรือคู้แขนเข้า เมื่อเหล่าเทพชั้นดาวดึงส์จำนวนมากได้เข้าเฝ้าและถวายอภิวาทแล้ว พระองค์ได้ทรงแสดงธรรมแก่เทวดาเหล่านั้นเกี่ยวกับองค์ประกอบที่เป็นเครื่องให้ถึงความเป็นพระโสดาบัน.

พระธรรมเทศนานี้เน้นย้ำถึงคุณธรรม ๔ ประการที่สำคัญ ซึ่งเป็นบ่อเกิดแห่งความดีและนำไปสู่การเป็นพระโสดาบัน อันเป็นบุคคลผู้ไม่ตกต่ำ และมีความแน่นอนที่จะตรัสรู้สัมโพธิในภายหน้า คุณธรรมทั้งสี่ประการนั้นได้แก่:

ประการแรก คือ การประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้า ด้วยความเข้าใจในพุทธคุณทั้งหลาย. ประการที่สอง คือ การประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระธรรม ด้วยความเข้าใจในธรรมที่พระพุทธองค์ทรงแสดง. ประการที่สาม คือ การประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระสงฆ์ ด้วยความเข้าใจในคุณของพระอริยสงฆ์. และประการที่สี่ คือ การประกอบด้วยศีลที่พระอริยะชอบใจ ไม่ขาด ไม่ด่างพร้อย เป็นไปเพื่อสมาธิ.

พระพุทธองค์ทรงตรัสว่า เพราะการประกอบด้วยคุณธรรมเหล่านี้ ทำให้สัตว์บางพวกในโลกนี้สามารถเข้าถึงความเป็นพระโสดาบันได้ เทพทั้งหลายต่างกราบทูลยืนยันว่า การประกอบด้วยความเลื่อมใสในพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ และการมีศีลที่พระอริยะชอบใจนั้น เป็นความดีที่ทำให้หมู่สัตว์นี้เป็นพระโสดาบัน ไม่มีทางตกต่ำ มีความแน่นอนที่จะสำเร็จสัมโพธิในวันหน้า. พระสูตรนี้จึงเน้นย้ำถึงหลักปฏิบัติอันเป็นทางมาแห่งการบรรลุธรรมเบื้องต้น เพื่อความไม่ตกต่ำและเป็นไปเพื่อความหลุดพ้น.