ปฐมอนาถปิณฑิกสูตร

ในพระสูตรนี้กล่าวถึง อนาถบิณฑิกเศรษฐี ผู้กำลังล้มป่วยหนักมาก ณ เมืองสาวัตถี ท่านได้ขอให้คนไปนิมนต์พระสารีบุตรมาเยี่ยม พระสารีบุตรพร้อมด้วยพระอานนท์จึงไปที่บ้านของท่าน เมื่อได้สนทนาธรรม พระสารีบุตรได้สอบถามถึงอาการป่วยของเศรษฐี ซึ่งท่านกล่าวว่าอาการทรุดลงและมีความเจ็บปวดอย่างแสนสาหัส

พระสารีบุตรจึงเริ่มให้คำแนะนำแก่เศรษฐี โดยชี้ให้เห็นถึงคุณธรรมอันประเสริฐที่เศรษฐีมีอยู่ ซึ่งเป็นเสมือนปัจจัยแห่งความไม่ตกต่ำและนำไปสู่ความหลุดพ้น ได้แก่:

• ศรัทธาอันหยั่งรากมั่นคงในพระพุทธเจ้า: เศรษฐีไม่มีความไม่เชื่อในพระพุทธเจ้าอันเป็นเหตุให้คนพาลไปสู่อบาย แต่มีความเชื่อที่ประจักษ์แจ้งว่าพระผู้มีพระภาคเป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้เองโดยชอบ
• ศรัทธาอันหยั่งรากมั่นคงในพระธรรม: เศรษฐีไม่มีความไม่เชื่อในพระธรรม แต่มีความเชื่อที่ประจักษ์แจ้งว่าพระธรรมอันพระผู้มีพระภาคตรัสไว้ดีแล้ว เห็นได้ด้วยตนเอง ให้ผลในปัจจุบัน
• ศรัทธาอันหยั่งรากมั่นคงในพระสงฆ์: เศรษฐีไม่มีความไม่เชื่อในพระสงฆ์ แต่มีความเชื่อที่ประจักษ์แจ้งว่าพระสงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาคปฏิบัติดีแล้ว เป็นเนื้อนาบุญของโลก
• ศีลอันเป็นที่รักของพระอริยะ: เศรษฐีไม่มีการกระทำผิดศีล แต่มีศีลอันบริสุทธิ์ ไม่ขาด ไม่ด่าง ไม่พร้อย เป็นศีลที่นำไปสู่ความหลุดพ้น
• สัมมาทิฏฐิ (ความเห็นชอบ): เศรษฐีไม่มีมิจฉาทิฏฐิ (ความเห็นผิด) แต่มีสัมมาทิฏฐิ
• สัมมาสังกัปปะ สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะ สัมมาวายามะ สัมมาสติ สัมมาสมาธิ สัมมาญาณ และสัมมาวิมุตติ (ความหลุดพ้นชอบ): พระสารีบุตรกล่าวต่อไปถึงความสมบูรณ์ในองค์ประกอบแห่งอริยมรรคมีองค์ 8 และความหลุดพ้นชอบที่เศรษฐีมีอยู่

ทุกครั้งที่พระสารีบุตรกล่าวถึงคุณธรรมแต่ละข้อนี้ ความเจ็บปวดของอนาถบิณฑิกเศรษฐีก็บรรเทาลงโดยพลันทันที หลังจากนั้น เศรษฐีได้ถวายภัตตาหารแด่พระสารีบุตรและพระอานนท์ เมื่อฉันเสร็จ พระสารีบุตรได้กล่าวคาถาสรรเสริญว่า ผู้ใดมีศรัทธาในพระตถาคต มีศีลอันงาม มีความเชื่อมั่นในพระสงฆ์ และมีสัมมาทิฏฐิ ผู้นั้นย่อมเป็นผู้เจริญ ชีวิตไม่เป็นหมัน บัณฑิตพึงตั้งมั่นในคุณธรรมเหล่านี้

เมื่อพระสารีบุตรและพระอานนท์กลับไป พระอานนท์ได้นำความไปกราบทูลพระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าทรงสรรเสริญพระสารีบุตรว่า เป็นผู้มีปัญญามาก สามารถจำแนกองค์แห่งโสดาบันได้ถึง 10 ประการ