นันทิยสูตร

นันทิยสูตร (sn55.47) นี้ พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมโปรดนันทิยะ ชาวศากยะ ณ กรุงกบิลพัสดุ์ เพื่ออธิบายถึงคุณสมบัติสำคัญของ พระอริยสาวกผู้เป็นพระโสดาบัน

พระพุทธเจ้าตรัสว่า พระอริยสาวกผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการ ย่อมเป็นพระโสดาบัน ซึ่งหมายถึงผู้ที่ไม่ตกต่ำในอบายภูมิ มีความแน่นอนที่จะตรัสรู้ในที่สุด ธรรม ๔ ประการนั้นได้แก่:

• ความเลื่อมใสอย่างมั่นคงในพระพุทธเจ้า: คือมีศรัทธาที่ตั้งมั่น ไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้า ผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้เองโดยชอบ สมบูรณ์ด้วยวิชชาและจรณะ เสด็จไปดีแล้ว ทรงรู้แจ้งโลก เป็นสารถีฝึกบุรุษที่ควรฝึก ไม่มีผู้อื่นยิ่งกว่า ทรงเป็นศาสดาของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย ทรงเป็นพระพุทธเจ้าและทรงเป็นผู้จำแนกธรรม
• ความเลื่อมใสอย่างมั่นคงในพระธรรม: คือมีศรัทธาที่ตั้งมั่นในพระธรรมที่พระพุทธองค์ทรงแสดงไว้ดีแล้ว เห็นได้ด้วยตนเอง ไม่ประกอบด้วยกาล ควรเรียกให้มาดู ควรน้อมเข้ามาในตน อันวิญญูชนพึงรู้ได้เฉพาะตน
• ความเลื่อมใสอย่างมั่นคงในพระสงฆ์: คือมีศรัทธาที่ตั้งมั่นในพระสงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้า ผู้ปฏิบัติดี ปฏิบัติชอบ ปฏิบัติเป็นธรรม ปฏิบัติสมควร เป็นผู้ควรแก่สักการะ ควรแก่การต้อนรับ ควรแก่ทักษิณา ควรแก่การกราบไหว้ เป็นนาบุญของโลกไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า
• ศีลที่พระอริยเจ้าใคร่: คือการมีศีล ๕ หรือศีลอื่น ๆ ที่พระอริยเจ้าสรรเสริญ เป็นที่รักใคร่ของท่านทั้งหลาย ไม่ขาด ไม่ทะลุ ไม่ด่าง ไม่พร้อย เป็นไท เป็นอิสระ และเป็นไปเพื่อสมาธิ คือเป็นรากฐานนำไปสู่ความสงบแห่งจิต และการพัฒนาปัญญาต่อไป

พระอริยสาวกผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการเหล่านี้ จึงจัดว่าเป็น พระโสดาบัน ผู้ซึ่งมั่นคงในเส้นทางแห่งการปฏิบัติธรรม ไม่ต้องหวนกลับไปสู่ภพภูมิที่ต่ำกว่า และมีความแน่นอนในการบรรลุพระนิพพานในที่สุด