มหานามสูตร

มหานามสูตรในสังยุตตนิกาย เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมแก่เจ้าศากยะพระนามว่ามหานามะ ณ นิโครธาราม ใกล้กรุงกบิลพัสดุ์ เจ้ามหานามะทูลถามพระผู้มีพระภาคเกี่ยวกับแนวทางการดำเนินชีวิตและการปรารภถึงคติในสัมปรายภพ เมื่อต้องเผชิญกับความวุ่นวายในเมืองหลวง

พระพุทธองค์ทรงยืนยันว่าเจ้ามหานามะไม่ต้องหวาดกลัวต่อการเสียชีวิต เพราะจิตของท่านได้อบรมมาดีแล้วด้วยศรัทธา ศีล สุตะ จาคะ และปัญญา เปรียบเหมือนการโยนหม้อเนยหรือน้ำมันลงในน้ำลึก ภาชนะจะจมลงไป แต่เนยหรือน้ำมันจะลอยขึ้นและแยกตัวออกมา ฉันใดก็ดี แม้ร่างกายจะแตกทำลายไป แต่จิตที่อบรมมาดีแล้วก็จะลอยขึ้นและแยกตัวออกไปสู่สุคติได้ฉันนั้น

สาระสำคัญของพระสูตรนี้เน้นที่การปฏิบัติของอุบาสกผู้ได้บรรลุผล โดยทรงสอนให้เจริญ "อนุสติ 6" อันเป็นเครื่องอยู่ของอริยสาวก ได้แก่ การระลึกถึงพระพุทธเจ้า (พุทธานุสสติ) การระลึกถึงพระธรรม (ธัมมานุสสติ) การระลึกถึงพระสงฆ์ (สังฆานุสสติ) การระลึกถึงศีลของตน (สีลานุสสติ) การระลึกถึงการบริจาคของตน (จาคานุสสติ) และการระลึกถึงคุณของเทวดา (เทวตานุสสติ)

การเจริญอนุสติเหล่านี้อย่างต่อเนื่องจะทำให้จิตไม่ถูกราคะ โทสะ และโมหะ ครอบงำ แต่จะดำเนินไปอย่างตรง ได้ความรู้ซึ้งในอรรถและธรรม เกิดความปราโมทย์ ปีติ กายสงบสุข และจิตตั้งมั่นเป็นสมาธิ ทำให้เป็นผู้ถึงความสงบเรียบร้อย ท่ามกลางหมู่สัตว์ที่ยังไม่สงบ และไม่มีความพยาบาท ท่ามกลางหมู่สัตว์ที่ยังมีความพยาบาท พระสูตรนี้ยังชี้ให้เห็นถึงความแตกต่างระหว่างการบำเพ็ญประโยชน์เพื่อตนเองเท่านั้น กับการบำเพ็ญประโยชน์ทั้งเพื่อตนเองและผู้อื่นด้วยการชักชวนผู้อื่นให้มีศรัทธา ศีล จาคะ และการปฏิบัติธรรมด้วยเช่นกัน