ปฐมวรรค

พระสูตรในปฐมวรรคนี้ (อัน.1.268-277) แสดงให้เห็นถึงความแตกต่างอย่างชัดเจนระหว่างบุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิ (คือผู้ที่บรรลุธรรมในระดับโสดาบันขึ้นไป) กับปุถุชนหรือคนทั่วไป ในเรื่องของการรับรู้ การกระทำ และศรัทธา เนื้อหาเน้นย้ำถึงสิ่งที่เป็นไปไม่ได้สำหรับผู้ที่เห็นแจ้งในธรรมแล้ว

พระพุทธองค์ทรงอธิบายว่า เป็นไปไม่ได้ที่บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิจะยึดถือสิ่งใดว่าเป็น:

• สิ่งเที่ยงแท้: พวกเขาจะไม่ยึดมั่นว่าสังขารทั้งปวงเป็นของเที่ยงแท้แน่นอน
• สิ่งน่ารื่นรมย์หรือเป็นสุข: พวกเขาจะไม่เข้าใจผิดว่าสิ่งทั้งปวงเป็นสุข
• เป็นอัตตาหรือตัวตน: พวกเขาจะไม่ยึดมั่นว่าสิ่งใดสิ่งหนึ่งเป็นแก่นสารหรือตัวตนที่แท้จริง

แต่สำหรับปุถุชนนั้นยังสามารถยึดถือสิ่งเหล่านี้ได้ แสดงให้เห็นถึงความเข้าใจที่ลึกซึ้งในพระไตรลักษณ์ (อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา) ของผู้บรรลุธรรม

นอกจากนี้ พระสูตรยังกล่าวถึงการกระทำที่เป็นอนันตริยกรรม ซึ่งเป็นกรรมหนักที่สุด 5 ประการ ว่าเป็นไปไม่ได้ที่ผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิจะกระทำสิ่งเหล่านี้ได้ ได้แก่:

• ฆ่ามารดา
• ฆ่าบิดา
• ฆ่าพระอรหันต์
• ทำร้ายพระตถาคตเจ้า (พระพุทธเจ้า) ให้ห้อพระโลหิตด้วยเจตนาประทุษร้าย
• ทำลายความสามัคคีในสงฆ์ (สังฆเภท)

ซึ่งการกระทำเหล่านี้เป็นไปได้สำหรับปุถุชนเท่านั้น แสดงให้เห็นถึงคุณธรรมอันมั่นคงและความบริสุทธิ์ของจิตใจของผู้ที่ได้บรรลุธรรมแล้ว

ในด้านศรัทธา เป็นไปไม่ได้ที่ผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิจะสละตนไปนับถือครูอื่น แต่ปุถุชนสามารถทำได้ ซึ่งยืนยันถึงความเลื่อมใสอันไม่คลอนแคลนในพระรัตนตรัย

ส่วนสุดท้าย พระสูตรระบุว่า เป็นไปไม่ได้ที่พระอรหันต์สัมมาสัมพุทธเจ้าสองพระองค์จะเกิดขึ้นพร้อมกันในระบบสุริยะเดียวกัน แต่เป็นไปได้ที่พระพุทธเจ้าเพียงหนึ่งพระองค์จะอุบัติขึ้นในจักรวาลหนึ่ง ๆ ซึ่งเน้นย้ำถึงความเป็นเอกอุของพระพุทธเจ้าแต่ละพระองค์

อ่านพระสูตรฉบับเต็ม →