เสวิตัพพสูตร

พระสูตรเสวิตัพพสูตรนี้กล่าวถึง บุคคล ๓ ประเภท ที่พึงพบเห็นได้ในโลก และแสดงแนวทางที่ถูกต้องในการคบหา อยู่ร่วม และเข้าใกล้บุคคลแต่ละประเภท เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อการพัฒนาตนเอง โดยเน้นถึงเรื่องศีล สมาธิ และปัญญา ซึ่งเป็นหลักในการพิจารณา

๑. บุคคลผู้ต่ำกว่าด้วยศีล สมาธิ และปัญญา: หมายถึงผู้ที่มีความประพฤติ ศีล สมาธิ และปัญญาด้อยกว่าเรา. พระองค์ตรัสว่า ไม่พึงคบหา อยู่ร่วม หรือเข้าใกล้บุคคลประเภทนี้ เว้นเสียแต่จะกระทำไปเพื่อแสดงเมตตาหรือเพื่อสงเคราะห์ช่วยเหลือเท่านั้น การคบหาบุคคลประเภทนี้อาจนำพาให้เราตกต่ำลงได้

๒. บุคคลผู้เสมอเหมือนด้วยศีล สมาธิ และปัญญา: คือผู้ที่มีความประพฤติ ศีล สมาธิ และปัญญาเสมอกับเรา. พึงคบหา อยู่ร่วม และเข้าใกล้บุคคลประเภทนี้ เพราะการสนทนาเกี่ยวกับศีล สมาธิ และปัญญาจะดำเนินไปอย่างราบรื่น เกิดความเข้าใจร่วมกัน และทำให้ทั้งสองฝ่ายรู้สึกสบายใจ เป็นการส่งเสริมซึ่งกันและกัน ทำให้ไม่ตกต่ำและรักษาความดีไว้ได้

๓. บุคคลผู้สูงกว่าด้วยศีล สมาธิ และปัญญา: คือผู้ที่มีความประพฤติ ศีล สมาธิ และปัญญาเหนือกว่าเรา. พึงคบหา อยู่ร่วม และเข้าใกล้บุคคลประเภทนี้ด้วยความยกย่องและเคารพ เพื่อที่เราจะได้มีโอกาสเติมเต็มศีล สมาธิ และปัญญาในส่วนที่ยังไม่สมบูรณ์ หรือเพื่อส่งเสริมสิ่งที่ทำได้ดีอยู่แล้วให้ดียิ่งขึ้นไปอีก การคบหาบุคคลเช่นนี้จะนำมาซึ่งความเจริญก้าวหน้าอย่างรวดเร็ว

พระพุทธองค์ทรงสรุปท้ายด้วยคาถาเตือนใจว่า การคบหาบุคคลที่ต่ำกว่าย่อมทำให้ตกต่ำ การคบหาบุคคลที่เสมอเหมือนย่อมทำให้ไม่เสื่อมถอย แต่การคบหาบุคคลที่ประเสริฐกว่าย่อมทำให้เจริญก้าวหน้าอย่างรวดเร็ว

ดังนั้น คำสอนหลักของพระสูตรนี้คือ พึงคบหาแต่ผู้ที่ประเสริฐกว่าตนเถิด เพื่อที่เราจะได้พัฒนาตนเองให้ดียิ่งขึ้นในทุกด้านของชีวิต โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องของศีล สมาธิ และปัญญา