อันธสูตร

พระสูตรอันธสูตร (AN 3.29) ได้จำแนกบุคคลที่พบในโลกออกเป็น สามประเภท โดยไม่ได้หมายถึงการมองเห็นทางกายภาพ แต่เป็นการเปรียบเทียบกับ วิสัยทัศน์ หรือปัญญาในการดำเนินชีวิต ได้แก่ ผู้มีตาบอด ผู้มีตาเดียว และผู้มีตาสองข้าง

ผู้มีตาบอด คือบุคคลที่ขาดวิสัยทัศน์ทั้งสองด้าน พวกเขาไม่มีความสามารถในการแสวงหาหรือเพิ่มพูนทรัพย์สิน และที่สำคัญคือขาดปัญญาในการจำแนกกรรมที่เป็นกุศล-อกุศล, ควรตำหนิ-ไม่ควรตำหนิ, เลว-ดี, มืด-สว่าง บุคคลประเภทนี้จึงตาบอดทั้งทางโลกและทางธรรม พวกเขาไม่สามารถสร้างทั้งทรัพย์สินที่เหมาะสมและบุญกุศลใดๆ ได้เลย

ผู้มีตาเดียว คือบุคคลที่มีวิสัยทัศน์เพียงด้านเดียว พวกเขามีความสามารถในการแสวงหาและเพิ่มพูนทรัพย์สินที่ตนมีอยู่แล้ว แต่ขาดปัญญาในการจำแนกกรรมดีกรรมชั่ว อาจใช้วิธีการทั้งชอบธรรมและไม่ชอบธรรม รวมถึงการฉ้อโกง ลักขโมย และโกหก เพื่อความร่ำรวยและแสวงหาความสุขทางกามารมณ์ ในที่สุด บุคคลประเภทนี้ย่อมไปสู่ทุคติ เปรียบเสมือนผู้มีตาเดียวที่ “ล้มเหลว” ทางธรรม

ผู้มีตาสองข้าง คือบุคคลที่ประเสริฐที่สุด พวกเขามีวิสัยทัศน์ครบถ้วนทั้งสองด้าน ไม่เพียงแต่สามารถแสวงหาทรัพย์สินโดยชอบธรรม ด้วยหยาดเหงื่อแรงงานของตนเองเท่านั้น แต่ยังมีความสามารถในการจำแนกกรรมที่เป็นกุศล-อกุศล และคุณธรรมต่างๆ ได้อย่างถูกต้อง บุคคลเหล่านี้เป็นผู้มีจิตใจสงบ ให้ทานด้วยความตั้งใจดี และย่อมไปสู่สุคติที่ปราศจากความโศกเศร้า

คำสอนหลักของพระสูตรนี้เน้นย้ำให้เรา หลีกเลี่ยง ผู้มีตาบอดและผู้มีตาเดียวจากที่ไกล และ คบหา ผู้มีตาสองข้างให้ใกล้ชิด เพราะเป็นบุคคลที่ประเสริฐที่สุด ควรค่าแก่การยึดถือเป็นแบบอย่างที่ดีงามในชีวิต