สารีปุตตสูตร

พระสูตรนี้เป็นบทสนทนาระหว่างพระพุทธเจ้าและพระสารีบุตร โดยพระพุทธเจ้าได้ทรงแสดงธรรมทั้งโดยย่อและโดยพิสดารเกี่ยวกับแนวทางการปฏิบัติเพื่อความหลุดพ้นจากทุกข์อย่างถาวร ใจความสำคัญเน้นย้ำถึงการละทิ้งอัตตาตัวตนทั้งภายในและภายนอก อันเป็นกุญแจสำคัญสู่การบรรลุธรรม

หลักปฏิบัติสำคัญที่พระพุทธเจ้าทรงประทานแก่พระสารีบุตร มีประเด็นหลักดังนี้:

• การละความยึดถือ: ต้องฝึกฝนจิตให้ปราศจาก "ความสำคัญว่ามีตัวเรา" (I-making) "ความสำคัญว่าของของเรา" (Mine-making) และ "อนุสัยคือมานะ" (Conceit) ทั้งในส่วนของร่างกายและจิตใจของตนเอง และในวัตถุสิ่งของภายนอกทั้งปวง
• การบรรลุวิมุตติ: เมื่อละความยึดถือดังกล่าวได้แล้ว ย่อมเข้าถึงความหลุดพ้นทางใจและทางปัญญา ซึ่งเป็นสภาวะที่มานะและความยึดติดไม่มีเหลืออยู่
• คุณสมบัติของผู้สิ้นทุกข์: ผู้ที่ปฏิบัติได้เช่นนี้เรียกว่า "ภิกษุผู้ตัดตัณหาได้แล้ว" เป็นผู้ถอนสังโยชน์และทำที่สุดแห่งทุกข์ได้สำเร็จด้วยการรู้เท่าทันความสำคัญตน

นอกจากนี้ พระพุทธเจ้ายังได้อ้างถึงพระคาถาจาก ปารายนวรรค เพื่อขยายความถึง "วิมุตติญาณ" หรือความหลุดพ้นด้วยปัญญา โดยระบุว่าการละกามราคะและความขัดเคืองใจ การสลัดความง่วงเหงา การป้องกันความฟุ้งซ่านและรำคาญใจ รวมถึงการดำรงอยู่ด้วยอุเบกขาและสติ โดยมีการวิจัยธรรม (ธัมมวิจยะ) เป็นผู้นำทาง สิ่งเหล่านี้คือหนทางแห่งการตรัสรู้ที่ทำลายความไม่รู้ (อวิชชา) ให้สิ้นไปอย่างราบคาบ