With Mahānāma the Sakyan
พระสูตรนี้กล่าวถึงเหตุการณ์เมื่อพระพุทธเจ้าประทับอยู่ที่พระวิหารนิโครธาราม กรุงกบิลพัสดุ์ หลังจากทรงฟื้นจากพระอาการประชวรใหม่ๆ
ครั้งนั้น มหานามศากยะได้เข้าเฝ้าพระผู้มีพระภาค กราบทูลถามว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์เข้าใจธรรมของพระองค์มานานแล้วว่า ‘ปัญญาเป็นของผู้มีสมาธิ ไม่ใช่ของผู้ไม่มีสมาธิ’ แต่ข้าพระองค์สงสัยว่า สมาธิเกิดขึ้นก่อนแล้วจึงเกิดปัญญา หรือว่าปัญญาเกิดขึ้นก่อนแล้วจึงเกิดสมาธิ พระเจ้าข้า?”
พระอานนท์คิดว่า คำถามนี้ลึกซึ้งเกินไปสำหรับพระพุทธเจ้าที่เพิ่งหายประชวร จึงพามหานามศากยะหลีกออกไป แล้วกล่าวสอนธรรมแก่ท่านว่า พระพุทธเจ้าทรงแสดงถึง ศีล สมาธิ ปัญญา ของพระเสขะ (ผู้ยังต้องศึกษา) และพระอเสขะ (ผู้สำเร็จแล้ว) ไว้ดังนี้
เมื่ออริยสาวกประกอบด้วยศีล สมาธิ และปัญญาเหล่านี้แล้ว ย่อมทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ (ความหลุดพ้นแห่งใจ) ปัญญาวิมุตติ (ความหลุดพ้นด้วยปัญญา) อันไม่มีอาสวะ (กิเลสเครื่องดองใจ) เพราะอาสวะสิ้นไป ด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงแล้วแลอยู่ ซึ่งเรียกว่าเป็นคุณธรรมของพระอเสขะ
สรุปคือ พระอานนท์ได้อธิบายลำดับการปฏิบัติธรรมว่า เริ่มจาก ศีล อันเป็นพื้นฐาน นำไปสู่ สมาธิ (การทำใจให้ตั้งมั่น) และเมื่อจิตเป็นสมาธิดีแล้ว จึงจะยัง ปัญญา ให้เกิดขึ้นเพื่อรู้แจ้งอริยสัจ ๔ และบรรลุธรรมในที่สุด เป็นการตอบคำถามของมหานามะว่า สมาธิเกิดขึ้นก่อนแล้วจึงเกิดปัญญาในทางปฏิบัติ
อ่านพระสูตรฉบับเต็ม →