นิคัณฐสูตร

พระสูตรนิคัณฐสูตร (AN3.74) กล่าวถึง พระอานนท์ ซึ่งประทับอยู่ที่เวสาลี มีลิจฉวีสองท่านคือ อภัยและบัณฑิตกุมาร เข้ามาถามถึงคำสอนของ นิคัณฐนาฏบุตร (นักบวชเชน) ที่อ้างว่าตนเป็นสัพพัญญู (ผู้รู้แจ้งเห็นแจ้งทุกสิ่ง) มีญาณทัสสนะอันเป็นไปอยู่ตลอดเวลา ทั้งในอิริยาบถยืน เดิน นั่ง นอน

นิคัณฐนาฏบุตรสอนให้ กำจัดกรรมเก่าด้วยตบะอันเผ็ดร้อน และ ไม่สร้างกรรมใหม่ โดยเชื่อว่าเมื่อกรรมสิ้นไป ความทุกข์ก็สิ้นไป เมื่อความทุกข์สิ้นไป ความรู้สึกก็สิ้นไป และความทุกข์ทั้งปวงก็จะหมดสิ้นไปโดยสิ้นเชิง นี่คือวิธีการข้ามพ้นทุกข์ด้วย การชำระล้างด้วยการสึกกร่อนในปัจจุบันชาติ

พระอานนท์ตอบว่า พระผู้มีพระภาคเจ้า ผู้ทรงรู้และเห็น ผู้เป็นพระอรหันต์ สัมมาสัมพุทธเจ้า ก็ทรงแสดง การชำระล้างด้วยการสึกกร่อน ๓ ประการ ไว้โดยชอบ เพื่อความบริสุทธิ์ของหมู่สัตว์ เพื่อก้าวล่วงความโศกและปริเทวะ เพื่อความดับไปแห่งทุกข์และโทมนัส เพื่อบรรลุญายธรรม และเพื่อทำให้แจ้งซึ่งนิพพาน การสึกกร่อนทั้งสามนี้ คือ:

• ศีล: เมื่อภิกษุเป็นผู้มีศีล สำรวมในปาติโมกข์ มีมารยาทดี มีโคจรสมควร เห็นภัยในโทษแม้เพียงเล็กน้อย และรักษาสิกขาบทที่สมาทานไว้ได้ ไม่กระทำกรรมใหม่ และกรรมเก่าก็ถูกกำจัดไปทีละน้อยๆ ด้วยการเสวยผลของกรรมนั้นๆ
• สมาธิ: เมื่อภิกษุผู้สมบูรณ์ด้วยศีลนั้น สงัดจากกามและอกุศลธรรมทั้งหลาย เข้าถึงและอยู่ ปฐมฌาน ทุติยฌาน ตติยฌาน และจตุตถฌาน ไม่กระทำกรรมใหม่ และกรรมเก่าก็ถูกกำจัดไปทีละน้อยๆ ด้วยการเสวยผลของกรรมนั้นๆ
• ปัญญา: เมื่อภิกษุผู้สมบูรณ์ด้วยสมาธินั้น ทำให้แจ้ง เจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติ อันไม่มีอาสวะ ด้วยปัญญาอันยิ่งเอง ในปัจจุบันนี้ และเข้าถึงอยู่ ไม่กระทำกรรมใหม่ และกรรมเก่าก็ถูกกำจัดไปทีละน้อยๆ ด้วยการเสวยผลของกรรมนั้นๆ

การชำระล้างด้วยการสึกกร่อนทั้งสามประการนี้ ปรากฏในปัจจุบัน ให้ผลในลำดับ ควรเรียกมาดู ควรน้อมเข้ามา วิญญูชนพึงรู้ได้เฉพาะตน

เมื่อพระอานนท์กล่าวจบ บัณฑิตกุมารก็ได้กล่าวชื่นชมคำสอนของพระอานนท์ โดยที่อภัยก็เห็นด้วยอย่างยิ่ง และกล่าวว่า "ใครไม่เห็นด้วยกับสิ่งที่พระอานนท์กล่าวไว้ดีแล้ว หัวของเขาจะต้องแตกเป็นเจ็ดเสี่ยง!"