ทุติยสิกขาสูตร

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถึงสิกขาบทกว่า 150 ข้อที่พระสงฆ์ทบทวนทุกครึ่งเดือน ซึ่งรวมอยู่ใน ไตรสิกขา ได้แก่ อธิศีลสิกขา, อธิจิตตสิกขา และอธิปัญญาสิกขา พระองค์ทรงจำแนกผลการปฏิบัติเป็น 3 กรณีหลัก:

• ผู้มีศีลบริบูรณ์ แต่สมาธิและปัญญาจำกัด: แม้ทำผิดเล็กน้อยแต่ฟื้นคืนได้ เพราะมั่นคงในศีลที่เป็นรากฐาน เมื่อละสังโยชน์ 3 ได้ จะเป็นพระโสดาบัน โดยมีคติ เช่น เกิดอีกไม่เกิน 7 ชาติ (สัตตักขัตตุปรมะ), โกลังโกละ หรือ เอกพีชี แล้วทำที่สุดแห่งทุกข์

• ผู้มีศีลและสมาธิบริบูรณ์ แต่ปัญญาจำกัด: ทำผิดเล็กน้อยได้แต่ฟื้นคืนได้เช่นกัน เพราะมั่นคงในศีลที่เป็นรากฐาน เมื่อละโอรัมภาคิยสังโยชน์ 5 ได้ จะเป็นพระอนาคามี โดยปรินิพพานในภพชั้นสูงต่างๆ อาทิ อุทธังโสโต อกนิฏฐคามี, สสังขารปรินิพพายี, อสังขารปรินิพพายี, อุปหัจจปรินิพพายี หรือ อันตรายปรินิพพายี

• ผู้มีศีล สมาธิ และปัญญาบริบูรณ์: แม้ทำผิดเล็กน้อยได้บ้างแต่ก็ฟื้นคืนได้ เพราะมั่นคงในศีลที่เป็นรากฐาน ผู้นั้นย่อมทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันไม่มีอาสวะได้ด้วยปัญญาในปัจจุบัน และอยู่ด้วยการทำให้แจ้งนั้น เพราะสิ้นอาสวะแล้ว (บรรลุอรหัตต์)

พระพุทธองค์ทรงสรุปว่า การปฏิบัติเพียงบางส่วนย่อมประสบความสำเร็จเพียงบางส่วน การปฏิบัติเต็มที่ย่อมประสบความสำเร็จเต็มที่ และไม่ว่าจะอย่างไรก็ตาม การฝึกฝนเหล่านี้ย่อมไม่สูญเปล่า เลย