ปฐมสิกขัตตยสูตร

พระสูตรนี้กล่าวถึง ไตรสิกขา อันเป็นหลักปฏิบัติพื้นฐานและสำคัญยิ่งในพระพุทธศาสนา เพื่อการพัฒนาตนให้ถึงความหลุดพ้นจากความทุกข์ โดยพระพุทธองค์ทรงจำแนกการศึกษาออกเป็น 3 ด้าน ดังนี้

• อธิสีลสิกขา (การฝึกอบรมในศีลอันยิ่ง): คือการที่ภิกษุเป็นผู้มีศีล สำรวมในระเบียบวินัย (พระปาติโมกข์) มีมารยาทและความประพฤติที่ดีงาม เที่ยวบิณฑบาตในสถานที่อันสมควร รวมถึงมีความระมัดระวังเห็นโทษในความผิดแม้เพียงเล็กน้อย และรักษาสิกขาบทที่สมาทานไว้อย่างเคร่งครัด
• อธิจิตตสิกขา (การฝึกอบรมในจิตอันยิ่ง): คือการพัฒนาสมาธิด้วยการปลีกวิเวกจากกามและอกุศลธรรมทั้งหลาย จนสามารถเข้าถึงและดำรงอยู่ใน ฌาน 4 (รูปฌาน) ได้ อันเป็นการฝึกจิตให้มีความสงบตั้งมั่นและมีพลัง
• อธิปัญญาสิกขา (การฝึกอบรมในปัญญาอันยิ่ง): คือการฝึกฝนให้เกิดความรู้แจ้งตามความเป็นจริง โดยการเข้าถึง อริยสัจ 4 ได้แก่ การรู้ชัดว่านี่คือความทุกข์ นี่คือเหตุแห่งทุกข์ นี่คือความดับทุกข์ และนี่คือข้อปฏิบัติที่นำไปสู่ความดับทุกข์

โดยสรุป ปฐมสิกขัตตยสูตร มุ่งเน้นให้เห็นถึงความสัมพันธ์ที่เชื่อมโยงกันอย่างเป็นระบบระหว่างศีล สมาธิ และปัญญา ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการปฏิบัติธรรม การรักษาศีลเป็นฐานให้จิตตั้งมั่นในสมาธิ และสมาธิที่ตั้งมั่นเป็นฐานให้เกิดปัญญาที่รู้แจ้งในอริยสัจธรรม อันเป็นหนทางอันนำไปสู่การขัดเกลาตนเองและการบรรลุจุดมุ่งหมายสูงสุดในพระพุทธศาสนา