ปฐมอาชานียสูตร

ปฐมอาชานียสูตรเปรียบเทียบคุณสมบัติอันประเสริฐของม้าอาชาไนยกับภิกษุผู้ปฏิบัติดี โดยกล่าวว่า ม้าอาชาไนยชั้นเยี่ยมของพระราชา ที่คู่ควรและเป็นที่ยอมรับ จะต้องประกอบด้วยคุณสมบัติ 3 ประการ คือ งดงาม มีกำลัง และรวดเร็ว

ในทำนองเดียวกัน ภิกษุผู้มีคุณสมบัติ 3 ประการนี้ ก็ย่อมเป็นผู้ควรแก่เครื่องบูชา ควรแก่การต้อนรับ ควรแก่การถวายทาน ควรแก่การทำอัญชลี และเป็นเนื้อนาบุญอันยอดเยี่ยมของโลก

• งดงาม: ภิกษุนั้นเป็นผู้มีศีล สำรวมในพระปาติโมกข์ มีมารยาทดี มีความประพฤติเรียบร้อย บิณฑบาตในถิ่นที่เหมาะสม เห็นภัยในโทษแม้เล็กน้อยที่สุด และสมาทานศึกษาในสิกขาบทที่ได้รับไว้ นั่นคือความงดงามของภิกษุ
• มีกำลัง: ภิกษุนั้นเป็นผู้ปรารภความเพียรเพื่อละอกุศลธรรม และเพื่อบำเพ็ญกุศลธรรมให้เพิ่มพูน มีความเพียรอันเข้มแข็ง มีความบากบั่น ไม่ทอดทิ้งฉันทะ ไม่ย่อหย่อนในการเจริญกุศลธรรม นั่นคือความมีกำลังของภิกษุ
• รวดเร็ว: ภิกษุนั้นเป็นผู้รู้แจ้งตามความเป็นจริงว่า “นี้ทุกข์” ... “นี้สมุทัย (เหตุแห่งทุกข์)” ... “นี้นิโรธ (ความดับทุกข์)” ... “นี้มรรค (ข้อปฏิบัติให้ถึงความดับทุกข์)” นั่นคือความรวดเร็วทางปัญญาของภิกษุในการเข้าใจอริยสัจสี่อย่างถ่องแท้

ภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณสมบัติทั้งสามประการนี้แล จึงเป็นผู้ควรแก่ทักษิณาทาน ควรแก่การต้อนรับ ควรแก่การถวายทาน ควรแก่การทำอัญชลี และเป็นเนื้อนาบุญอันประเสริฐสุดของชาวโลกอย่างแท้จริง