วิปัตติสัมปทาสูตร

วิปัตติสัมปทาสูตรนี้กล่าวถึงสิ่งสำคัญสองประการที่กำหนดภพภูมิของสัตว์โลก คือ วิปัตติ 3 ประการ (ความเสื่อม) และ สัมปทา 3 ประการ (ความถึงพร้อม) ซึ่งเป็นตัวบ่งชี้การไปสู่ทุคติหรือสุคติหลังจากการแตกทำลายของร่างกาย

วิปัตติ 3 ประการ อันเป็นเหตุให้ไปสู่อบายภูมิ ได้แก่:

• สีลวิปัตติ (ความเสื่อมทางศีล): การฆ่าสัตว์ ลักทรัพย์ ประพฤติผิดในกาม และการใช้คำพูดเท็จ คำส่อเสียด คำหยาบ หรือคำเพ้อเจ้อ
• จิตตวิปัตติ (ความเสื่อมทางใจ): การเป็นผู้มีใจเพ่งเล็งอยากได้ของผู้อื่น และคิดพยาบาทปองร้ายผู้อื่น
• ทิฏฐิวิปัตติ (ความเสื่อมทางทิฏฐิหรือความเห็น): การมีความเห็นผิด เช่น ไม่เชื่อว่าการให้ทาน การบูชายัญมีผล ไม่เชื่อผลของกรรมดีกรรมชั่ว ไม่เชื่อว่าโลกหน้ามีจริง ไม่เชื่อเรื่องมารดาบิดา สัตว์ที่เกิดผุดขึ้น และไม่มีสมณพราหมณ์ผู้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบที่จะประกาศโลกหน้าได้ด้วยปัญญาอันยิ่งของตน

เมื่อสัตว์ทั้งหลายตายไป ย่อมไปสู่อบายภูมิ อันเป็นสถานแห่งความเสื่อมทราม เพราะเหตุแห่งสีลวิปัตติ จิตตวิปัตติ หรือ ทิฏฐิวิปัตติ เหล่านี้

ในทางกลับกัน สัมปทา 3 ประการ อันเป็นเหตุให้ไปสู่สุคติภูมิหรือสวรรค์ ได้แก่:

• สีลสัมปทา (ความถึงพร้อมทางศีล): การไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ลักทรัพย์ ไม่ประพฤติผิดในกาม และไม่ใช้คำพูดเท็จ คำส่อเสียด คำหยาบ หรือคำเพ้อเจ้อ
• จิตตสัมปทา (ความถึงพร้อมทางใจ): การเป็นผู้มีใจไม่เพ่งเล็งอยากได้ของผู้อื่น (สันโดษ) และไม่คิดพยาบาทปองร้ายผู้อื่น (เมตตา)
• ทิฏฐิสัมปทา (ความถึงพร้อมทางทิฏฐิหรือความเห็น): การมีความเห็นชอบ เช่น เชื่อว่าการให้ทาน การบูชายัญมีผล เชื่อผลของกรรมดีกรรมชั่ว เชื่อว่าโลกหน้ามีจริง เชื่อเรื่องมารดาบิดา สัตว์ที่เกิดผุดขึ้น และมีสมณพราหมณ์ผู้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบที่จะประกาศโลกหน้าได้ด้วยปัญญาอันยิ่งของตน

เมื่อสัตว์ทั้งหลายตายไป ย่อมไปสู่สุคติภูมิ อันเป็นภพที่ดี หรือสวรรค์ เพราะเหตุแห่งสีลสัมปทา จิตตสัมปทา หรือ ทิฏฐิสัมปทา เหล่านี้

ดังนั้น พระสูตรนี้จึงชี้ให้เห็นถึงความสำคัญอย่างยิ่งของการประพฤติ ปฏิบัติ และการมีทิฏฐิที่ถูกต้อง เพื่อกำหนดเส้นทางชีวิตในภพภูมิต่อไป