กัมมปถเปยยาล

พระสูตรกัมมปถเปยยาล (อังคุตตรนิกาย ติกนิบาต) แสดงถึงกรรมบถ 10 ประการ ที่เป็นเส้นทางแห่งการกระทำซึ่งนำไปสู่สุคติหรือทุคติ พระพุทธองค์ทรงสอนว่า บุคคลจะถูกนำไปสู่นรกหรือสวรรค์ประดุจถูกส่งไปเอง ขึ้นอยู่กับคุณสมบัติสามประการ ได้แก่ การกระทำด้วยตนเอง, การชักชวนผู้อื่นกระทำ, และ การเห็นชอบหรืออนุโมทนาในกรรมนั้นๆ ไม่ว่าจะเป็นกรรมดีหรือกรรมชั่ว

พระสูตรนี้จำแนกกรรมชั่ว 10 ประการที่นำไปสู่นรก หากบุคคลนั้นกระทำด้วยตนเอง ชักชวนผู้อื่น หรืออนุโมทนาในการกระทำนั้น ได้แก่:

• การฆ่าสัตว์: ปลิดชีวิตผู้อื่น สัตว์อื่น
• การลักทรัพย์: เอาของที่เจ้าของมิได้ให้
• การประพฤติผิดในกาม: ล่วงละเมิดในคู่ครองของผู้อื่น
• การพูดเท็จ: กล่าวคำไม่จริง
• การพูดส่อเสียด: พูดให้ผู้อื่นแตกแยกกัน
• การพูดคำหยาบ: กล่าววาจาหยาบคาย ก้าวร้าว
• การพูดเพ้อเจ้อ: กล่าววาจาที่ไร้ประโยชน์ ไร้สาระ
• การเพ่งเล็งอยากได้ของผู้อื่น: ความโลภ อยากได้สิ่งที่ไม่ใช่ของตน
• การมีจิตพยาบาท: ความคิดร้าย ความต้องการให้ผู้อื่นพินาศ
• การมีความเห็นผิด: ไม่เชื่อเรื่องกรรมและผลของกรรม

ผู้ประกอบกรรมชั่วในลักษณะใดลักษณะหนึ่งเหล่านี้ ย่อมถูกนำไปสู่นรกเสมือนถูกส่งไปเอง

ในทางกลับกัน กรรมดี 10 ประการที่นำไปสู่สวรรค์ เกิดจากการงดเว้นจากกรรมชั่ว และการส่งเสริมในสิ่งที่ถูกต้องดีงาม ทั้งด้วยตนเอง ชักชวนผู้อื่น และอนุโมทนา ได้แก่:

• การไม่ฆ่าสัตว์: งดเว้นจากการปลิดชีวิต
• การไม่ลักทรัพย์: ไม่เอาของที่เจ้าของมิได้ให้
• การไม่ประพฤติผิดในกาม: ไม่ล่วงละเมิดในคู่ครองของผู้อื่น
• การไม่พูดเท็จ: กล่าวคำจริง
• การไม่พูดส่อเสียด: พูดที่เชื่อมความสามัคคี
• การไม่พูดคำหยาบ: กล่าววาจาสุภาพ อ่อนโยน
• การไม่พูดเพ้อเจ้อ: กล่าววาจาที่มีประโยชน์ มีสาระ
• การเป็นผู้สันโดษ: ยินดีในสิ่งที่ตนมี ไม่เพ่งเล็งของผู้อื่น
• การเป็นผู้มีจิตเมตตา: ปรารถนาดีต่อผู้อื่น
• การมีความเห็นชอบ: เชื่อเรื่องกรรมและผลของกรรม

ผู้ประกอบกรรมดีในลักษณะใดลักษณะหนึ่งเหล่านี้ ย่อมถูกนำไปสู่สวรรค์เสมือนถูกส่งไปเอง