ปภาสูตร

ปภาสูตร (Pabhā Sutta) ในอังคุตตรนิกาย จตุกกนิบาต เป็นพระสูตรสั้นที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมเพื่อเปรียบเทียบความสว่างหรือรัศมี (Pabhā) 4 ประการที่ปรากฏอยู่ในโลก เพื่อให้พุทธบริษัทเห็นถึงความแตกต่างของคุณค่าและอานุภาพของความสว่างแต่ละประเภท โดยทรงจำแนกไว้ดังนี้:

• รัศมีของดวงจันทร์: ให้ความสว่างในยามค่ำคืน บรรเทาความมืดมิดทางกายภาพ
• รัศมีของดวงอาทิตย์: ให้ความสว่างในยามกลางวัน เป็นพลังงานหลักของโลก
• รัศมีของไฟ: เป็นแสงสว่างที่มนุษย์สร้างขึ้นเพื่อใช้ประโยชน์ในกิจการต่างๆ
• รัศมีของปัญญา: คือความรู้แจ้งเห็นจริงในอริยสัจ 4 ความเข้าใจในสภาวธรรมตามความเป็นจริง

พระพุทธองค์ทรงสรุปและเน้นย้ำไว้อย่างชัดเจนว่า ในบรรดาความสว่างทั้ง 4 ประการนี้ "รัศมีแห่งปัญญา" ถือเป็นสิ่งที่ประเสริฐที่สุดและเป็นเลิศกว่าแสงสว่างใดๆ ในโลก เพราะแสงสว่างจากธรรมชาติหรือจากไฟนั้นเป็นเพียงการขจัดความมืดทางกายภาพและมีขอบเขตจำกัด แต่ปัญญาเป็นแสงสว่างภายในที่จะช่วยขจัด "อวิชชา" หรือความไม่รู้ที่เป็นรากเหง้าของความทุกข์ทั้งปวงให้หมดสิ้นไป

การเข้าใจในพระสูตรนี้สอนให้ผู้ปฏิบัติธรรมให้ความสำคัญกับการอบรมปัญญามากกว่าสิ่งอื่นใด เพราะปัญญาเป็นเครื่องมือสำคัญในการนำพาชีวิตไปสู่ความพ้นทุกข์ เป็นแสงสว่างที่ไม่มีวันดับและเป็นที่พึ่งที่แท้จริงสำหรับผู้แสวงหาทางพ้นจากวัฏสงสาร การเปรียบเทียบนี้จึงเป็นเครื่องเตือนใจให้เห็นว่า การพัฒนาจิตใจให้เกิดความรู้แจ้งนั้นมีค่าและสำคัญยิ่งกว่าความสะดวกสบายหรือแสงสว่างทางวัตถุภายนอกทั่วไป