ตติยปาปธัมมสูตร

พระสูตรนี้ (ตติยปาปธัมมสูตร) พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมเพื่อจำแนกคุณลักษณะของบุคคล โดยแบ่งออกเป็น 4 ระดับ เพื่อให้พุทธบริษัทได้ตระหนักถึงการกระทำและผลของการชักชวนผู้อื่นในทางที่ควรหรือไม่ควร ซึ่งแบ่งเป็นหมวดหมู่ดังนี้:

• คนเลว (Bad Character): คือผู้ที่ทำอกุศลกรรมบถ 10 ประการ ได้แก่ ฆ่าสัตว์ ลักทรัพย์ ประพฤติผิดในกาม พูดเท็จ พูดส่อเสียด พูดคำหยาบ พูดเพ้อเจ้อ อีกทั้งยังมีความโลภ (อภิชฌา) ความพยาบาท และมีความเห็นผิด (มิจฉาทิฏฐิ)
• คนเลวกว่า (Worse Character): คือผู้ที่มีลักษณะเดียวกับคนเลวทุกประการ แต่มีความแตกต่างที่สำคัญคือ เป็นผู้ชักชวนผู้อื่น ให้กระทำอกุศลกรรมเหล่านั้นด้วย
• คนดี (Good Character): คือผู้ที่งดเว้นจากการทำอกุศลกรรมบถ 10 ประการข้างต้น มีความสันโดษ มีจิตใจเมตตาเอื้อเฟื้อ และประกอบด้วยสัมมาทิฏฐิ
• คนดียิ่ง (Better Character): คือผู้ที่มีคุณลักษณะของคนดีทุกประการ และเพิ่มเติมคือ เป็นผู้ชักชวนผู้อื่น ให้ตั้งมั่นอยู่ในความดี ละเว้นจากบาปกรรมเหล่านั้นด้วย

ใจความสำคัญของพระสูตรนี้คือการชี้ให้เห็นว่า การรักษาศีลและปฏิบัติตนให้อยู่ในกรอบของกุศลธรรมนั้นถือเป็นมาตรฐานของคนดี แต่การจะเป็น “คนดียิ่ง” หรือผู้ที่เป็นกัลยาณมิตรอย่างแท้จริงนั้น ต้องอาศัยการขยายผลด้วยการเป็นแบบอย่างและชักชวนให้ผู้อื่นทำความดีตามไปด้วย ในทางตรงกันข้าม ความเลวร้ายจะทวีความรุนแรงขึ้นเมื่อบุคคลไม่เพียงแต่ทำชั่วด้วยตนเอง แต่ยังเป็นผู้สนับสนุนหรือชักจูงให้ผู้อื่นตกต่ำไปพร้อมกัน ซึ่งเป็นคำสอนที่เน้นย้ำถึงความรับผิดชอบต่อสังคมและผู้อื่นนอกเหนือจากการเพียงแค่ดูแลตนเองเท่านั้น