กุฏิการสิกขาบท

พระบัญญัติ: ก็ ภิกษุผู้จะสร้างกุฎีที่ไม่มีเจ้าของสร้างถวาย สร้างเป็นของส่วน ตัว ด้วยการขอเอาเอง พึงสร้างให้ได้ขนาด ขนาดในการสร้างนั้น ดังนี้: ยาว ๑๒ คืบ กว้าง ๗ คืบ โดยคืบพระสุคต ๒ ต้องพาภิกษุทั้งหลายไปแสดงพื้นที่ให้ ภิกษุ เหล่านั้นพึงแสดงพื้นที่ไม่มีอันตราย ๓ เป็นพื้นที่มีบริเวณโดยรอบ ถ้าภิกษุสร้าง กุฎีด้วยการขอเอาเอง ในที่ที่มีอันตราย เป็นพื้นที่ไม่มีบริเวณโดยรอบ ไม่พา ภิกษุทั้งหลายไปเพื่อแสดงพื้นที่ให้ หรือสร้างให้เกินขนาด เป็นสังฆาทิเสส ๔

ตัวอย่าง:

• ภิกษุสร้างกุฎีที่สงฆ์ไม่ได้แสดงพื้นที่ให้ ต้องอาบัติสังฆาทิเสส
• ภิกษุสร้างกุฎีเกินขนาด ยาว ๑๒ คืบ กว้าง ๗ คืบ ต้องอาบัติสังฆาทิเสส
• ภิกษุสั่งให้คนสร้างกุฎีให้ตนเอง สงฆ์ไม่ได้แสดงพื้นที่ให้ ต้องอาบัติสังฆาทิเสส
• ภิกษุสั่งให้คนสร้างกุฎีให้ตนเอง ผู้รับสั่งสร้างกุฎีเกินขนาด ยาว ๑๒ คืบ กว้าง ๗ คืบ ต้องอาบัติสังฆาทิเสส

ไม่ครบองค์เป็นอาบัติรองลงมา:

• ภิกษุสร้างกุฎีบนพื้นที่มีอันตราย เช่น ที่อยู่ของมด ปลวก หนู งู แมลงป่อง ตะขาบ เสือ หมี หรืออยู่ใกล้นา สวน สุสาน อุทยาน ที่หลวง เรือนจำ โรงสุรา ร้านขายเนื้อ ถนน ทางสี่แยก หรือที่ประชุม ต้องอาบัติทุกกฏ
• ภิกษุสร้างกุฎีในพื้นที่ไม่มีบริเวณโดยรอบ ต้องอาบัติทุกกฏ
• ภิกษุสั่งให้คนสร้างกุฎีให้ตนเอง โดยสั่งให้ผู้รับสั่งแสดงพื้นที่ต่อสงฆ์ แต่ผู้รับสั่งไม่ได้ให้สงฆ์แสดงพื้นที่ ภิกษุนั้นต้องไปบอกให้ทำให้ถูกต้อง ถ้าภิกษุไม่ไปบอกหรือส่งคนไปบอก ต้องอาบัติทุกกฏ
• ภิกษุสั่งให้คนสร้างกุฎีให้ตนเอง โดยสั่งให้สร้างได้ขนาดไม่เกิน ยาว ๑๒ คืบ กว้าง ๗ คืบ แต่ผู้รับสั่งสร้างเกินขนาด ภิกษุนั้นต้องไปบอกให้ทำให้ถูกต้อง ถ้าภิกษุไม่ไปบอกหรือส่งคนไปบอก ต้องอาบัติทุกกฏ

อนาบัติ (ไม่เป็นอาบัติ):

• ภิกษุสร้างเงื้อมผามีประตู
• ภิกษุตบแต่งถ้ำ
• ภิกษุสร้างกุฎีหญ้า
• ภิกษุสร้างกุฎีเพื่อภิกษุอื่น
• ภิกษุสร้างอาคารนอกจากอาคารที่พักของตน
• ภิกษุวิกลจริต
• ภิกษุต้นบัญญัติ