วิตถตสูตร

ในวิตถตสูตร (อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต) พระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมเรื่อง "พละ 5" ซึ่งเป็นขุมพลังสำคัญที่เกื้อหนุนให้พระอริยสาวกบรรลุถึงความสิ้นไปแห่งทุกข์ พลังทั้ง 5 ประการนี้เป็นสิ่งที่ต้องพัฒนาให้เกิดขึ้นภายในจิตใจเพื่อเป็นรากฐานของการปฏิบัติธรรม ดังนี้:

• สัทธาพละ (พลังแห่งศรัทธา): คือความเชื่อมั่นในพระปัญญาตรัสรู้ของพระตถาคต ยอมรับในพระคุณสมบัติอันบริสุทธิ์ของพระพุทธองค์ว่าทรงเป็นผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน
• วิริยพละ (พลังแห่งความเพียร): คือความมุ่งมั่นในการละอกุศลธรรมและบำเพ็ญกุศลธรรมอย่างไม่ย่อท้อ มีความเข้มแข็งและจริงจังในการพัฒนาจิตใจ
• สติพละ (พลังแห่งสติ): คือความระลึกได้และความรู้ตัวอยู่เสมอ เป็นความสามารถในการจดจำและเรียกคืนสิ่งที่เคยกระทำหรือกล่าวไว้ได้เป็นอย่างดี
• สมาธิพละ (พลังแห่งสมาธิ): คือการฝึกจิตให้ตั้งมั่นผ่านการเข้าถึงฌานสมาบัติทั้ง 4 ตั้งแต่การละนิวรณ์จนถึงขั้นที่มีอุเบกขาและสติบริสุทธิ์ เป็นสภาวะที่จิตสงบจากกามและอกุศลธรรม
• ปัญญาพละ (พลังแห่งปัญญา): คือความรอบรู้ในอริยสัจ เห็นความเกิดขึ้นและความดับไปของสรรพสิ่ง เป็นปัญญาที่คมชัดและนำไปสู่การดับทุกข์ได้อย่างเบ็ดเสร็จ

หัวใจสำคัญของพระสูตรนี้คือการเน้นย้ำว่า พละ 5 ไม่ใช่เพียงคุณธรรมทั่วไป แต่เป็น "พลัง" ที่ช่วยให้ผู้ปฏิบัติสามารถต้านทานต่อกระแสของกิเลสและก้าวข้ามผ่านอุปสรรคในการปฏิบัติธรรมได้ หากอริยสาวกพัฒนาธรรมะทั้ง 5 ประการนี้ให้สมดุลและเข้มแข็ง ย่อมสามารถเข้าถึงสภาวะที่จิตหลุดพ้นจากความทุกข์ทั้งปวงได้ตามลำดับ