ทัฏฐัพพสูตร

ทัฏฐัพพสูตร (อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต) เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมว่าด้วยเรื่อง “พละ 5” (กำลัง 5 ประการ) ซึ่งเป็นธรรมที่เป็นเครื่องยึดเหนี่ยวและเป็นพลังสำคัญในการปฏิบัติเพื่อความหลุดพ้น โดยพระองค์ได้ชี้แจงถึงวิธีการตรวจสอบหรือการเห็นแจ้งในพละแต่ละประการผ่านหลักธรรมอื่นที่เป็นฐานรองรับ ดังนี้

• ศรัทธาพละ (กำลังแห่งความเชื่อ): ให้พิจารณาเห็นได้ใน “โสดาปัตติยังคะ 4” (องค์คุณของผู้เป็นพระโสดาบัน) ได้แก่ ความเลื่อมใสอันมั่นคงในพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ และมีศีลที่บริสุทธิ์ไม่ขาดทะลุ
• วิริยพละ (กำลังแห่งความเพียร): ให้พิจารณาเห็นได้ใน “สัมมัปปธาน 4” (ความเพียรชอบ) ได้แก่ การเพียรระวังบาปอกุศลไม่ให้เกิด การละบาปอกุศลที่เกิดแล้ว การสร้างกุศลที่ยังไม่เกิด และการรักษากุศลที่เกิดแล้วให้เจริญยิ่งขึ้น
• สติพละ (กำลังแห่งความระลึกได้): ให้พิจารณาเห็นได้ใน “สติปัฏฐาน 4” ได้แก่ การตั้งสติกำหนดรู้ในกาย เวทนา จิต และธรรม เพื่อให้เห็นความจริงตามสภาวะ
• สมาธิพละ (กำลังแห่งความตั้งมั่น): ให้พิจารณาเห็นได้ใน “ฌาน 4” (รูปฌาน) ซึ่งเป็นภาวะที่จิตสงบจากนิวรณ์และตั้งมั่นเป็นสมาธิอย่างแนบแน่น
• ปัญญาพละ (กำลังแห่งความรู้แจ้ง): ให้พิจารณาเห็นได้ใน “อริยสัจ 4” คือความรู้ความเข้าใจในเรื่องทุกข์ เหตุแห่งทุกข์ ความดับทุกข์ และหนทางไปสู่ความดับทุกข์

สรุปได้ว่า พระสูตรนี้มุ่งเน้นให้ผู้ปฏิบัติธรรมได้เห็นถึงความสัมพันธ์ของ พละ 5 ว่าไม่ใช่เพียงคุณธรรมลอยๆ แต่เป็นพลังที่ต้องอาศัยการฝึกฝนผ่านแนวทางปฏิบัติหลักในพุทธศาสนา เพื่อให้เกิดความมั่นคงในธรรมและก้าวเข้าสู่มรรคผลนิพพานได้อย่างถูกต้องตามลำดับ