วีตราคสูตร

วีตราคสูตร (อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต) ได้แสดงหลักธรรมสำคัญในการประพฤติตนของพระเถระ หรือภิกษุผู้ใหญ่ เพื่อให้เป็นที่เคารพรักและเป็นที่ยอมรับของเพื่อนสพรหมจารี โดยพระพุทธองค์ทรงจำแนกคุณสมบัติที่ทำให้ภิกษุผู้ใหญ่เป็นที่น่ารังเกียจ และคุณสมบัติที่ทำให้เป็นที่น่าเลื่อมใสไว้เป็น 5 ประการ ดังนี้

คุณสมบัติ 5 ประการที่ทำให้ภิกษุผู้ใหญ่ ไม่เป็นที่รัก ไม่เป็นที่เคารพ ของหมู่คณะ ได้แก่:

• ยังมีความโลภ (ไม่ปราศจากความโลภ)
• ยังมีความโกรธ (ไม่ปราศจากความโกรธ)
• ยังมีความหลง (ไม่ปราศจากความหลง)
• เป็นผู้มักลบหลู่คุณความดีของผู้อื่น
• เป็นผู้ตีเสมอหรือดูหมิ่นผู้อื่น

ในทางตรงกันข้าม คุณสมบัติ 5 ประการที่ทำให้ภิกษุผู้ใหญ่ เป็นที่รัก เป็นที่เคารพ และน่าเลื่อมใส ของเพื่อนสพรหมจารี ได้แก่:

• เป็นผู้ปราศจากความโลภ
• เป็นผู้ปราศจากความโกรธ
• เป็นผู้ปราศจากความหลง
• เป็นผู้ไม่ลบหลู่คุณความดีของผู้อื่น
• เป็นผู้ไม่ตีเสมอหรือดูหมิ่นผู้อื่น

สรุปได้ว่า หัวใจสำคัญของพระสูตรนี้คือการชี้ให้เห็นว่า ความเป็น "ผู้ใหญ่" ในทางธรรมนั้นไม่ได้วัดกันที่พรรษาหรืออายุขัยเพียงอย่างเดียว แต่ต้องประกอบด้วยการขัดเกลากิเลสภายในทั้ง 3 คือ โลภ โกรธ หลง ให้เบาบางลง และมีมรรยาททางสังคมที่งดงาม คือการไม่แสดงอาการลบหลู่ดูหมิ่นผู้อื่น ภิกษุใดที่ปฏิบัติได้ตามหลักธรรมทั้ง 5 ประการนี้ ย่อมเป็นที่รักใคร่และเป็นแบบอย่างที่ดีแก่หมู่คณะ นำมาซึ่งความสามัคคีและการอยู่ร่วมกันอย่างสันติในสังฆมณฑล