เถรสูตร

พระสูตรนี้ (เถรสูตร - AN 5.88) ทรงแสดงถึงบทบาทของ "พระเถระ" หรือภิกษุผู้ใหญ่ที่มีผลต่อความเจริญหรือความเสื่อมของมหาชน ทั้งในระดับมนุษย์และเทวดา โดยพระพุทธองค์ทรงจำแนกคุณสมบัติ 5 ประการที่ภิกษุผู้ใหญ่พึงมี ซึ่งหากใช้ในทางที่ผิดจะเป็นโทษ แต่หากใช้ในทางที่ถูกจะเป็นคุณูปการต่อโลก

พระเถระผู้ที่ประกอบด้วยคุณสมบัติ 5 ประการ หากมี "มิจฉาทิฐิ" (ความเห็นผิด) จะนำไปสู่ความหายนะของผู้อื่น เพราะคนทั่วไปมักศรัทธาในรูปลักษณ์และสถานะของท่าน ทำให้หลงปฏิบัติตามสิ่งที่ผิดไป โดยคุณสมบัติ 5 ประการ ได้แก่:

• พรรษากาล: เป็นผู้บวชมานาน
• ชื่อเสียง: มีชื่อเสียงโด่งดัง เป็นที่รู้จักทั่วไป
• ลาภสักการะ: ได้รับปัจจัย 4 (จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ คิลานเภสัช) อย่างอุดมสมบูรณ์
• พหูสูต: เป็นผู้คงแก่เรียน ทรงจำพระธรรมวินัยได้แม่นยำ
• อิทธิพล: มีคณะศิษย์ติดตามจำนวนมาก ทั้งบรรพชิตและคฤหัสถ์

พระพุทธองค์ทรงสรุปว่า หากพระเถระผู้มีคุณสมบัติครบทั้ง 5 ประการนี้ "ไม่มีสัมมาทิฐิ" ย่อมดึงคนจำนวนมากออกจากทางที่ถูกไปสู่ทางที่ผิด ทำให้ผู้อื่นประสบความทุกข์และเสียประโยชน์ แต่ในทางตรงกันข้าม หากพระเถระผู้ใหญ่เหล่านี้เป็นผู้มี "สัมมาทิฐิ" (ความเห็นชอบ) และตั้งมั่นอยู่ในธรรมที่ถูกต้อง ย่อมเปรียบเสมือนผู้นำทางที่ช่วยดึงคนออกจากความเชื่อที่ผิด ให้มาตั้งมั่นอยู่ในพระสัทธรรม ซึ่งจะนำมาซึ่ง "ประโยชน์สุขและความเจริญ" แก่เหล่ามนุษย์และเทวดาทั้งหลายอย่างหาประมาณมิได้

ดังนั้น เนื้อหาพระสูตรนี้จึงเป็นเครื่องเตือนใจให้พุทธบริษัททั้งหลาย "ใช้ปัญญาพิจารณา" โดยไม่ยึดติดเพียงแค่สถานะ ชื่อเสียง หรือลาภสักการะของครูบาอาจารย์ แต่ให้ยึดหลักของ "ความเห็นที่ถูกต้อง" (สัมมาทิฐิ) เป็นสำคัญในการดำเนินชีวิตและการปฏิบัติธรรม