สติสุปัฏฐิตสูตร

พระสูตรนี้เป็นพระธรรมเทศนาที่พระพุทธองค์ทรงตรัสถึงการเจริญธรรม 5 ประการสำหรับภิกษุและภิกษุณี เพื่อเป็นแนวทางปฏิบัติสู่ความหลุดพ้นสูงสุด คือการบรรลุพระอรหันต์ในปัจจุบัน หรือหากยังมีกิเลสเหลืออยู่ ก็จะบรรลุเป็นพระอนาคามี ซึ่งเป็นหนทางที่ไม่ต้องกลับมาเวียนว่ายตายเกิดในกามโลกอีก

การปฏิบัติธรรมทั้ง 5 ประการที่พระองค์ทรงเน้นย้ำ เพื่อให้ผู้ปฏิบัติมีสติรู้เท่าทันความเป็นไปของสังขาร มีดังนี้:

• การตั้งสติไว้ภายใน: เพื่อให้เข้าใจถึงความเกิดและความดับไปของสภาวธรรมทั้งปวงตามความเป็นจริง
• การพิจารณาความไม่สวยงามของกาย: เพื่อลดความยึดติดในรูปกายตนเองและผู้อื่น
• การพิจารณาความปฏิกูลในอาหาร: เพื่อให้เห็นถึงธรรมชาติของปัจจัยสี่ที่ไม่น่ายึดมั่นถือมั่น
• การพิจารณาความไม่น่าพอใจในโลกทั้งปวง: เพื่อถอนความทะยานอยากและความยึดติดในโลกียวิสัย
• การพิจารณาความไม่เที่ยงแห่งสังขารทั้งปวง: เพื่อให้เห็นแจ้งถึงสภาวะที่เปลี่ยนแปลงไปเป็นธรรมดาของสรรพสิ่ง

สรุปได้ว่า พระสูตรนี้มุ่งเน้นการใช้วิปัสสนากรรมฐานเป็นเครื่องมือสำคัญในการชำระจิตใจ โดยการฝึกฝนสติและปัญญาให้เห็นความจริงของกายและจิตอย่างถ่องแท้ การหมั่นเจริญธรรมทั้ง 5 ข้อนี้อย่างต่อเนื่องและสม่ำเสมอ จึงถือเป็นฐานรากอันมั่นคงที่จะนำพาผู้ปฏิบัติให้ก้าวข้ามผ่านกิเลสและบรรลุสู่หนทางแห่งความพ้นทุกข์ตามลำดับขั้นของการปฏิบัติในพุทธศาสนา