สัมปทาสูตร

พระสูตรนี้กล่าวถึงหลักธรรมเรื่อง "ความเสื่อม" และ "ความถึงพร้อม" 5 ประการ ซึ่งเป็นแนวทางในการดำเนินชีวิตเพื่อให้เกิดผลดีในภพภูมิต่อไป โดยพระพุทธองค์ทรงจำแนกสิ่งเหล่านี้ออกเป็น 2 หมวดหมู่ คือ ความเสื่อม (พยาธิสูตร) และความถึงพร้อม ได้แก่:

• ความเสื่อม 5 ประการ: ความเสื่อมญาติ, ความเสื่อมทรัพย์, ความเสื่อมสุขภาพ, ความเสื่อมศีล และ ความเสื่อมทิฐิ (ความเห็น)
• ความถึงพร้อม 5 ประการ: ความถึงพร้อมด้วยญาติ, ความถึงพร้อมด้วยทรัพย์, ความถึงพร้อมด้วยสุขภาพ, ความถึงพร้อมด้วยศีล และ ความถึงพร้อมด้วยทิฐิ

ใจความสำคัญของพระสูตรนี้อยู่ที่การชี้ให้เห็นว่า "ความเสื่อม" หรือ "ความถึงพร้อม" ในด้านภายนอก ได้แก่ ญาติ ทรัพย์สิน และสุขภาพนั้น ไม่ใช่ปัจจัยตัดสินหลัก ที่ส่งผลให้สัตว์โลกไปสู่ทุคติหรือสุคติในเบื้องหน้า แต่พระพุทธองค์ทรงเน้นย้ำว่า การที่สัตว์โลกจะไปสู่ภพภูมิที่ต่ำหรือสูงนั้น ขึ้นอยู่กับปัจจัยภายในอันได้แก่ "ศีล" และ "ทิฐิ" เป็นสำคัญ

หากบุคคลเสื่อมจากศีลและมีความเห็นผิด ย่อมเป็นเหตุให้ไปเกิดในอบายภูมิหรือทุคติ แม้จะมีความสมบูรณ์พร้อมทางทรัพย์สินหรือสุขภาพก็ตาม ในทางตรงกันข้าม หากบุคคลมีความถึงพร้อมด้วย ศีลที่บริสุทธิ์ และ ทิฐิที่ถูกต้อง (สัมมาทิฐิ) ย่อมเป็นเหตุปัจจัยสำคัญที่นำพาให้ไปสู่สุคติโลกสวรรค์ ดังนั้น คำสอนนี้จึงเป็นการเตือนใจให้พุทธศาสนิกชนมุ่งเน้นพัฒนาจิตใจและจริยธรรมของตนเองให้ถึงพร้อม เพราะเป็นรากฐานที่สำคัญที่สุดต่อการกำหนดทิศทางชีวิตหลังความตายมากกว่าปัจจัยภายนอกทางโลก