Bhattādakasutta

ภัตตาทกสูตร

Eating Food

ข้อมูล ภัตตาทกสูตร
พระไตรปิฎกเล่มที่ 22
นิกายอังคุตรนิกาย
ผู้แสดงธรรมพระพุทธเจ้า
ผู้ฟังหมู่ภิกษุ
สถานที่
อ่านพระสูตรภัตตาทกสูตร →

สรุปเนื้อหา ภัตตาทกสูตร

ภัตตาทกสูตร (พระสูตรว่าด้วยผู้บริโภคอาหาร) เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงเปรียบเทียบภิกษุผู้ประพฤติปฏิบัติไม่สมควรกับ "ช้างหลวง" ที่ขาดการฝึกฝน โดยใช้ข้ออุปมาว่าแม้จะยังคงสถานะเป็นช้างหลวงหรือเป็นภิกษุอยู่ แต่ก็เป็นเพียงผู้ที่อาศัยปัจจัยสี่ในการดำรงชีพไปวันๆ โดยไม่ได้สร้างประโยชน์อันควรแก่สถานะของตน

ใจความสำคัญของพระสูตรนี้เน้นย้ำถึง "ความไม่อดทน" หรือการขาดขันติธรรมต่อสิ่งที่เข้ามากระทบผ่านประสาทสัมผัสทั้งห้า ซึ่งพระพุทธองค์ทรงจำแนกองค์ประกอบ 5 ประการที่ทำให้ภิกษุตกอยู่ในสภาวะที่น่าตักเตือน ดังนี้:

  • รูป: ไม่สามารถอดทนต่อรูปที่น่าพอใจหรือไม่น่าพอใจได้
  • เสียง: ไม่สามารถอดทนต่อเสียงที่มากระทบได้
  • กลิ่น: ไม่สามารถอดทนต่อกลิ่นที่มากระทบได้
  • รส: ไม่สามารถอดทนต่อรสที่มากระทบได้
  • สัมผัส: ไม่สามารถอดทนต่อสัมผัสทางกายที่มากระทบได้

พระพุทธองค์ทรงเปรียบเทียบว่า ภิกษุผู้ขาดการสำรวมอินทรีย์เหล่านี้ แม้จะยังคงห่มจีวร รับอาหารจากชาวบ้าน เข้ามาใช้พื้นที่และอุปกรณ์เครื่องใช้ในวัด (อาสนะและที่นอน) แต่การกระทำดังกล่าวถือเป็นเพียงการ "บริโภคปัจจัยเปล่า" เปรียบเสมือนช้างหลวงที่เอาแต่กินและขับถ่ายโดยไม่สามารถทำงานให้แก่พระราชาได้ การเปรียบเทียบนี้เป็นคำสอนเชิงวิพากษ์ที่ทรงพลัง เพื่อเตือนสติผู้บวชให้หมั่นฝึกฝนตนเองในการสำรวมอินทรีย์ เพราะหากขาดความอดทนต่อสิ่งที่มากระทบทางตา หู จมูก ลิ้น และกายแล้ว ย่อมยากที่จะบรรลุถึงเป้าหมายสูงสุดในพระธรรมวินัย และเป็นการใช้ศรัทธาของสาธุชนไปโดยไม่เกิดมรรคผลอันควรแก่การเป็นสมณะ

อ่านพระสูตรฉบับเต็ม →
ปรับปรุงข้อมูลล่าสุดวันที่ 2026-05-31

แสดงความคิดเห็น

แบ่งปันข้อสังเกต คำถาม หรือข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับภัตตาทกสูตร

0 ความคิดเห็น
กำลังโหลดความคิดเห็น...
สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka