The Second Absorption, Etc.
พระสูตรในกลุ่ม ทุติยฌานสุตตาทิสัตตกะ (อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต ข้อที่ 257-263) ทรงแสดงธรรมว่าด้วยอุปสรรคสำคัญที่ขัดขวางการบรรลุธรรมชั้นสูง ทั้งในระดับสมถสมาธิ (ฌาน) และวิปัสสนาญาณ (มรรคผล) โดยพระพุทธองค์ทรงเน้นย้ำถึง "มัจฉริยะ" หรือความตระหนี่ถี่เหนียว 5 ประการ ซึ่งหากภิกษุหรือผู้ปฏิบัติธรรมยังไม่ละทิ้งธรรมเหล่านี้ ย่อมไม่สามารถก้าวหน้าในการปฏิบัติได้
ความตระหนี่ 5 ประการ (มัจฉริยะ 5) ที่เป็นเครื่องกั้นขวางความสำเร็จ ได้แก่:
พระพุทธองค์ทรงสรุปหลักการสำคัญไว้ว่า การยึดติดในความตระหนี่เหล่านี้เปรียบเสมือนโซ่ตรวนที่ผูกมัดจิตใจ ทำให้ไม่สามารถเข้าถึงหรือดำรงอยู่ใน ทุติยฌาน ตติยฌาน จตุตถฌาน ได้ อีกทั้งยังเป็นอุปสรรคต่อการบรรลุอริยผลทั้ง 4 ขั้น ได้แก่ โสดาปัตติผล สกทาคามิผล อนาคามิผล และอรหัตตผล
ในทางตรงกันข้าม หากบุคคลสามารถละวางความตระหนี่ทั้ง 5 ประการนี้ได้ ผู้นั้นย่อมมีจิตใจที่ปลอดโปร่งไร้ความกังวลและปราศจากความหวงแหน ซึ่งเป็นคุณสมบัติเบื้องต้นที่เอื้อให้จิตมีความพร้อมในการน้อมเข้าสู่สมาธิที่ตั้งมั่น และเป็นการขจัดกิเลสอันเป็นรากเหง้าที่ปิดกั้นปัญญา เพื่อมุ่งหน้าสู่ความสำเร็จสูงสุดคือ ความหลุดพ้นจากกิเลสทั้งปวง อย่างสมบูรณ์
อ่านพระสูตรฉบับเต็ม →
แสดงความคิดเห็น
แบ่งปันข้อสังเกต คำถาม หรือข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับทุติยฌานสุตตาทิสัตตกะ