ภิกขุสูตร

ภิกขุสูตร (AN 5.286) เป็นพระสูตรที่ว่าด้วยหลักปฏิบัติของภิกษุ ซึ่งพระพุทธองค์ทรงแสดงให้เห็นถึงผลลัพธ์ของพฤติกรรมที่แตกต่างกันระหว่างบุคคลที่ยึดมั่นในศีลและผู้ที่ละเมิดศีล โดยเปรียบเทียบว่าการกระทำของบุคคลนั้นมีผลโดยตรงต่อ "คติ" หรือที่ไปหลังจากตายจากโลกนี้ไปแล้ว เปรียบเสมือนการถูกนำไปวางไว้ในสถานที่นั้นๆ โดยตรง

ใจความสำคัญของพระสูตรนี้แบ่งออกเป็น 2 ฝ่าย ตามการรักษาศีล 5 ของภิกษุ ดังนี้:

• ฝ่ายอบายภูมิ (นรก): ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม 5 ประการ ได้แก่ 1) การฆ่าสัตว์ 2) การถือเอาของที่เจ้าของไม่ได้ให้ (ลักทรัพย์) 3) การประพฤติผิดพรหมจรรย์ 4) การพูดเท็จ และ 5) การดื่มน้ำเมา คือสุราและเมรัย ภิกษุที่มีพฤติกรรมเหล่านี้ ย่อมชื่อว่าเป็นผู้ที่ถูกนำไปวางไว้ใน "นรก" เสมือนถูกส่งตัวไปรับโทษทัณฑ์อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
• ฝ่ายสุคติภูมิ (สวรรค์): ในทางตรงกันข้าม ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรมอันเป็นกุศล ได้แก่ 1) การงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ 2) การงดเว้นจากการลักทรัพย์ 3) การงดเว้นจากการประพฤติผิดพรหมจรรย์ 4) การงดเว้นจากการพูดเท็จ และ 5) การงดเว้นจากการดื่มน้ำเมา คือสุราและเมรัย ภิกษุผู้รักษาศีล 5 ได้บริสุทธิ์ ย่อมชื่อว่าเป็นผู้ที่ถูกนำไปวางไว้ใน "สวรรค์" เสมือนถูกส่งตัวไปเสวยสุขในสุคติภูมิ

บทสรุปของพระสูตรนี้เน้นย้ำถึง ความสำคัญของศีล ซึ่งเป็นรากฐานเบื้องต้นในการดำเนินชีวิตของนักบวชและพุทธศาสนิกชน หากบุคคลใดรักษาศีลได้ครบถ้วน ย่อมเป็นเครื่องการันตีถึงทิศทางข้างหน้าที่ดีงาม แต่หากละเลยศีลย่อมเป็นทางนำไปสู่ความเสื่อมและอบายภูมิอย่างไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ พระธรรมเทศนานี้จึงเป็นเครื่องเตือนใจให้ผู้ปฏิบัติธรรมตระหนักถึงผลของการกระทำที่ส่งผลต่ออนาคตในภพภูมิหน้าอย่างชัดเจน