อินทริยสูตร

อินทริยสูตร (อังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต) ได้กล่าวถึงคุณสมบัติของภิกษุผู้เปรียบเสมือน "เนื้อนาบุญอันยอดเยี่ยมของโลก" ซึ่งเป็นบุคคลที่ควรค่าแก่การรับการกราบไหว้ การต้อนรับ และการถวายทาน โดยภิกษุผู้มีคุณสมบัติครบถ้วน 6 ประการนี้ จะถือว่าเป็นผู้ที่เข้าถึงความบริสุทธิ์ทางจิตใจอย่างสมบูรณ์

หลักธรรมสำคัญที่ระบุไว้ในพระสูตรนี้ คือการที่ภิกษุต้องประกอบด้วย "อินทรีย์ 5" ซึ่งเป็นเครื่องมือสำคัญในการปฏิบัติธรรมและการบรรลุธรรม ประกอบด้วย:

• สัทธินทรีย์: ความเชื่อมั่นในทางที่ถูกต้อง
• วิริยินทรีย์: ความเพียรพยายามในการละอกุศลและสร้างกุศล
• สตินทรีย์: ความระลึกได้และรู้เท่าทันสภาวะธรรม
• สมาธินทรีย์: ความตั้งมั่นของจิต
• ปัญญินทรีย์: ความรู้แจ้งเห็นจริงในอริยสัจ

ประการที่ 6 คือการที่ภิกษุนั้นสามารถ "ทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติและปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้" ด้วยปัญญาอันยิ่งของตนเองในปัจจุบันชาติ ซึ่งหมายถึงการบรรลุเป็นพระอรหันต์ผู้สิ้นกิเลสแล้วนั่นเอง

โดยสรุป พระสูตรนี้เน้นย้ำว่า ภิกษุผู้ที่อบรมอินทรีย์ทั้ง 5 ให้สมบูรณ์จนนำไปสู่การหลุดพ้นจากกิเลสอย่างสิ้นเชิง ถือเป็นบุคคลที่ควรแก่การเคารพบูชาอย่างสูงสุด เพราะท่านได้ทำหน้าที่ในการเป็นแบบอย่างและเป็นที่พึ่งทางจิตวิญญาณให้แก่โลกอย่างแท้จริง การอุปถัมภ์บำรุงพระภิกษุผู้ประกอบด้วยคุณธรรมเหล่านี้ จึงถือเป็นการสร้างบุญกุศลอันยิ่งใหญ่สำหรับพุทธศาสนิกชน