มิตตสูตร

มิตตสูตร (An6.67) ได้แสดงถึงความสำคัญอย่างยิ่งยวดของ “กัลยาณมิตร” ซึ่งเป็นปัจจัยพื้นฐานที่จะนำพาผู้ปฏิบัติธรรมไปสู่ความสำเร็จตามลำดับขั้น โดยพระพุทธองค์ทรงเปรียบเทียบผลลัพธ์ระหว่างการมีมิตรที่ดีและมิตรที่ไม่ดีไว้เป็นเหตุเป็นผลต่อกันอย่างชัดเจน หากภิกษุคบหามิตรชั่ว ย่อมไม่สามารถบรรลุถึงมรรคผลนิพพานได้ ในขณะที่หากคบหากัลยาณมิตร ย่อมมีโอกาสประสบความสำเร็จในหนทางแห่งการหลุดพ้น

สรุปใจความสำคัญของกระบวนการพัฒนาตนเองตามหลักพระสูตรนี้ มีขั้นตอนที่ต่อเนื่องกันดังนี้:

• การมีกัลยาณมิตร: คือจุดเริ่มต้นสำคัญที่สุด หากมีมิตรที่ดี มีการคบหาและปฏิบัติตาม ย่อมนำไปสู่ความสำเร็จในการฝึกฝน
• การทำข้อวัตรปฏิบัติให้สมบูรณ์: เมื่อมีกัลยาณมิตรเป็นแบบอย่าง ผู้ปฏิบัติย่อมสามารถรักษาศีลและข้อวัตรปฏิบัติเบื้องต้นได้อย่างเคร่งครัด
• การฝึกฝนในฐานะเสขบุคคล: ความสมบูรณ์ของข้อวัตรจะนำไปสู่การฝึกตนเป็นพระเสขะ (ผู้ที่ยังต้องศึกษา) จนนำไปสู่ความสมบูรณ์แห่งศีล
• การละกิเลสและตัณหา: เมื่อศีลบริสุทธิ์และจิตตั้งมั่น เป็นเหตุให้สามารถละความยินดีในกาม (Sensual desire) รวมถึงละความอยากในการเกิดในรูปภพและอรูปภพได้ในที่สุด

กล่าวโดยสรุปคือ การเลือกคบคน เปรียบเสมือนรากฐานของชีวิตทางธรรม หากปราศจากกัลยาณมิตร การจะก้าวไปสู่ความบริสุทธิ์และการหลุดพ้นจากตัณหาทั้งปวงย่อมเป็นสิ่งที่เป็นไปไม่ได้ การเลือกแวดล้อมตนเองด้วยบุคคลที่เกื้อหนุนต่อการปฏิบัติจึงถือเป็นกลยุทธ์สำคัญที่สุดสำหรับผู้ที่ต้องการเข้าถึงธรรมะชั้นสูงและเป้าหมายสูงสุดในพระพุทธศาสนา