กุลสูตร

พระสูตรนี้ (กุลสูตร) พระพุทธองค์ทรงสอนหลักการพิจารณาเลือกครอบครัวหรือสถานที่ที่ภิกษุควรเข้าไปรับบิณฑบาต โดยทรงจำแนกลักษณะของครอบครัวออกเป็น 2 ประเภท คือ ครอบครัวที่ไม่ควรเข้าไปคบหาสมาคมหรือแวะเวียนไปเยี่ยมเยียน และครอบครัวที่สมควรเข้าไปปฏิสันถารด้วย เพื่อให้เกิดประโยชน์ต่อการปฏิบัติธรรมและการเกื้อกูลกันระหว่างสงฆ์และคฤหัสถ์

หลักเกณฑ์ที่พระพุทธองค์ทรงใช้แบ่งลักษณะของครอบครัว มี 7 ประการ ดังนี้:

• ครอบครัวที่ไม่ควรไปเยี่ยมเยียน: คือผู้ที่ไม่ลุกขึ้นต้อนรับ ไม่กราบไหว้ หรือไม่จัดอาสนะให้ มีจิตใจปกปิดทรัพย์สินที่มี มีมากแต่ให้น้อย มีของประณีตแต่กลับให้ของหยาบ และมีการให้ทานอย่างไม่ตั้งใจหรือไม่ประณีต
• ครอบครัวที่ควรไปเยี่ยมเยียน: คือผู้ที่มีความเคารพ (ลุกขึ้นต้อนรับ กราบไหว้ และจัดอาสนะให้) มีความเปิดเผยไม่ปกปิดทรัพย์สิน มีมากให้มาก มีของประณีตก็ให้ของประณีต และมีการให้ทานด้วยความตั้งใจและพิถีพิถัน

ใจความสำคัญของพระสูตรนี้ไม่ได้มุ่งเน้นเพียงเรื่องของวัตถุทานเท่านั้น แต่เน้นไปที่ "เจตนาและกิริยาอาการ" ของเจ้าบ้าน การแสดงออกถึงความเคารพและความเต็มใจในการให้เป็นเครื่องบ่งชี้ถึงความศรัทธาและกุศลจิต ซึ่งจะช่วยสร้างสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมต่อการเจริญสมณธรรมของภิกษุ ในขณะเดียวกันก็เป็นการปลูกฝังมหากุศลให้แก่คฤหัสถ์ผู้ให้ทานด้วย การรู้จักเลือกคบหาหรือเลือกครอบครัวที่เหมาะสมจึงถือเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลชีวิตสมณะให้มีความเรียบร้อยและก้าวหน้าในธรรมวินัย