ปฐมมิตตสูตร

ปฐมมิตตสูตร (อังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต) เป็นพระสูตรที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมเพื่อชี้แนะถึงคุณสมบัติของกัลยาณมิตร หรือมิตรแท้ที่ควรคบหา โดยทรงจำแนกลักษณะอันประเสริฐ 7 ประการที่บุคคลพึงมีต่อกัน เพื่อสร้างความสัมพันธ์ที่มั่นคงและเกื้อกูลกันในทางธรรมและทางโลก ซึ่งนับเป็นรากฐานสำคัญของการอยู่ร่วมกันในสังคมอย่างมีความสุข

หัวใจสำคัญของมิตรแท้ตามหลักธรรมนี้ ประกอบด้วยลักษณะ 7 ประการ ดังนี้:

• การให้สิ่งที่ให้ได้ยาก: พร้อมสละสิ่งของหรือประโยชน์ส่วนตนเพื่อช่วยเหลือมิตร
• การทำสิ่งที่ทำได้ยาก: เต็มใจทำกิจธุระที่เหนื่อยยากหรือลำบากเพื่อช่วยเหลือมิตร
• การอดทนในสิ่งที่อดทนได้ยาก: มีความอดทนอดกลั้นต่อถ้อยคำที่รุนแรงหรือสถานการณ์ที่กดดัน
• การเปิดเผยความลับ: มีความไว้วางใจ เชื่อใจ และจริงใจในการบอกเล่าความในใจ
• การรักษาความลับ: เป็นผู้ที่เก็บงำความลับของมิตรไว้ได้อย่างมิดชิด ไม่นำไปเปิดเผยให้เสียหาย
• การไม่ทอดทิ้งในยามวิกฤต: พร้อมเคียงข้างและช่วยเหลือเมื่อมิตรตกอยู่ในสถานการณ์ที่ยากลำบาก
• การไม่ดูหมิ่นในยามตกต่ำ: ไม่เหยียดหยามหรือซ้ำเติมมิตรเมื่อมิตรสูญเสียทรัพย์สินหรือยศถาบรรดาศักดิ์

พระพุทธองค์ทรงสรุปไว้ว่า ผู้ใดก็ตามที่ประกอบด้วยคุณสมบัติครบทั้ง 7 ประการนี้ ผู้นั้นคือ กัลยาณมิตรที่แท้จริง การคบหาสมาคมกับบุคคลเช่นนี้ถือเป็นมงคลแก่ชีวิต เพราะเป็นผู้ที่จะช่วยประคับประคองและเสริมสร้างให้ชีวิตก้าวไปสู่ความเจริญรุ่งเรืองและไม่เสื่อมถอยไปในทางที่ผิด ดังนั้น หากปรารถนาจะมีมิตรที่ดี ควรเลือกคบหาบุคคลที่มีลักษณะอันประเสริฐตามหลักธรรมที่ทรงแสดงไว้นี้