ทุติยมิตตสูตร

ทุติยมิตตสูตร (อังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต) ได้แสดงหลักธรรมว่าด้วยลักษณะของมิตรแท้ 7 ประการ ซึ่งเป็นบุคคลที่ควรค่าแก่การคบหา ติดตาม และให้ความเคารพ แม้ในยามที่เขาอาจจะแสดงท่าทีผลักไสก็ตาม เพราะมิตรที่มีคุณสมบัติเหล่านี้จะนำพาชีวิตไปสู่ความเจริญทั้งทางโลกและทางธรรม

คุณสมบัติ 7 ประการของกัลยาณมิตรตามพระสูตรนี้ ได้แก่:

• เป็นที่รัก (Piyo): เป็นผู้สร้างความไว้วางใจและมีความปรารถนาดีต่อเพื่อน
• เป็นที่พอใจ (Garuno): มีความประพฤติดีงาม น่าเลื่อมใส เป็นที่น่าพึ่งพาอาศัย
• เป็นที่เคารพ (Bhāvaniyo): เป็นผู้ทรงไว้ซึ่งคุณธรรมที่น่าสรรเสริญและน่านับถือ
• รู้จักการกล่าวตักเตือน (Vattā): สามารถให้คำแนะนำสั่งสอนในทางที่ถูกที่ควร
• รู้จักการรับฟัง (Vacana-khamo): เป็นผู้ที่ยอมรับฟังคำตักเตือนและคำแนะนำจากผู้อื่นได้โดยไม่ถือทิฐิ
• สามารถกล่าวเรื่องที่ลึกซึ้ง (Gambhirāñca kathā kattā): มีปัญญาในการสนทนาธรรมหรือเรื่องที่มีสาระสำคัญ เพื่อยกระดับสติปัญญาของเพื่อน
• ไม่ชักจูงไปในทางที่เสื่อม (No ca aṭṭhāne niyojeti): ไม่แนะนำหรือสนับสนุนในสิ่งที่ผิดศีลธรรมหรือสิ่งที่ไม่มีประโยชน์

หัวใจสำคัญของพระสูตรนี้คือการเน้นย้ำถึงคุณค่าของการคบคน การเลือกคบหาสมาคมกับผู้ที่มีคุณสมบัติครบถ้วนตามหลักการข้างต้นถือเป็นปัจจัยสำคัญของการดำเนินชีวิต ผู้ที่ต้องการมีมิตรที่ดี มีความเห็นอกเห็นใจ และมีความหวังดีอย่างแท้จริง ควรหมั่นติดตามและรักษาความสัมพันธ์กับกัลยาณมิตรประเภทนี้ไว้ แม้ในสถานการณ์ที่ยากลำบากก็ไม่ควรละทิ้งการคบหา เพราะมิตรประเภทนี้จะเป็นแรงสนับสนุนสำคัญที่ช่วยประคับประคองให้บุคคลก้าวเดินไปในทิศทางที่ถูกต้องและงดงาม