ปฐมอัปปิยสูตร

ปฐมอัปปิยสูตร (AN 8.3) ได้กล่าวถึงคุณสมบัติ 8 ประการของภิกษุ ซึ่งเป็นเครื่องตัดสินว่าภิกษุรูปนั้นจะเป็นที่รัก เป็นที่พอใจ และเป็นที่เคารพยกย่องของเพื่อนสพรหมจารีหรือไม่ โดยพระพุทธองค์ทรงแบ่งเนื้อหาออกเป็น 2 ฝ่าย คือฝ่ายที่ทำให้เป็นที่น่ารังเกียจ และฝ่ายที่ทำให้เป็นที่น่าเลื่อมใส

สำหรับภิกษุที่ไม่เป็นที่รักของเพื่อนร่วมอุดมการณ์นั้น เกิดจากพฤติกรรมในทางที่เสื่อม ซึ่งประกอบด้วยคุณสมบัติ 8 ประการ ดังนี้:

• สรรเสริญผู้ที่ควรติเตียนและติเตียนผู้ที่ควรสรรเสริญ
• มีความโลภอยากได้ลาภยศและชื่อเสียง
• ขาดความละอายต่อบาป (หิริ) และความเกรงกลัวต่อบาป (โอตตัปปะ)
• มีความปรารถนาที่ลามกและมีความเห็นที่ผิด (มิจฉาทิฏฐิ)

ในทางตรงกันข้าม ภิกษุที่เป็นที่รักและเป็นที่น่าเคารพของเพื่อนสพรหมจารี คือผู้ที่มีคุณสมบัติในทางตรงกันข้ามทั้งหมด ซึ่งถือเป็นแนวทางปฏิบัติเพื่อความเจริญในธรรม ดังนี้:

• ไม่สรรเสริญผู้ที่ควรติเตียนและไม่ติเตียนผู้ที่ควรสรรเสริญ
• ไม่มักมากในลาภยศและชื่อเสียง
• มีความละอายต่อบาปและเกรงกลัวต่อบาปอย่างมั่นคง
• มีความปรารถนาน้อยและมีความเห็นที่ถูกต้อง (สัมมาทิฏฐิ)

ใจความสำคัญของพระสูตรนี้คือการเน้นย้ำถึง "ศีลธรรมและทัศนคติ" ในการดำเนินชีวิตของบรรพชิต หากภิกษุละทิ้งความเห็นแก่ตัว ความมักมาก และตั้งมั่นอยู่ในความมีหิริโอตตัปปะ มีการตัดสินใจที่ถูกต้องตามหลักความจริง ย่อมเป็นที่ยอมรับและส่งเสริมความสามัคคีในหมู่คณะ นำไปสู่การปฏิบัติธรรมที่ก้าวหน้าและเป็นแบบอย่างที่ดีแก่ผู้อื่น