ทุติยสัทธาสูตร

ทุติยสัทธาสูตร ในอังคุตตรนิกาย เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงสอนเรื่ององค์ประกอบของภิกษุผู้สมบูรณ์พร้อมด้วยคุณธรรม 8 ประการ เปรียบเสมือนการเติมเต็มอวัยวะให้ครบถ้วน เพื่อให้เป็นผู้มีความสง่างามและบริบูรณ์ในทุกด้าน พระองค์ทรงย้ำเตือนว่า หากภิกษุขาดคุณสมบัติข้อใดข้อหนึ่งไป ก็ถือว่ายังไม่สมบูรณ์ และควรตั้งจิตอธิษฐานปฏิบัติเพื่อเติมเต็มส่วนที่ขาดนั้นให้ครบถ้วน

คุณธรรม 8 ประการที่ภิกษุควรหมั่นฝึกฝนและทำความสมบูรณ์ให้เกิดขึ้น มีดังนี้คือ:

• สัทธา: มีความเชื่อมั่นในสิ่งที่ควรเชื่ออย่างถูกต้อง
• สีลสัมปทา: มีความสมบูรณ์ด้วยศีล มีศีลาจารวัตรที่งดงาม
• พหุสัจจะ: เป็นผู้ได้ยินได้ฟังมามาก มีความรอบรู้ในพระธรรมวินัย
• ธัมมกถิกะ: เป็นผู้มีความสามารถในการแสดงธรรมอย่างถูกต้อง
• ปริสาวัจจะระ: เป็นผู้รู้จักวิธีวางตัวและเข้าหาบริษัทต่างๆ ได้อย่างเหมาะสม
• วิสารทะ: เป็นผู้มีความแกล้วกล้าในการแสดงธรรมต่อหน้าประชุมชน
• อารุปปะ: เป็นผู้บรรลุและเข้าถึงสมาธิขั้นสูง คือ อรูปฌาน 4 (สันตวิโมกข์ที่ล่วงรูปฌาน)
• อาสวักขยญาณ: เป็นผู้บรรลุความหลุดพ้นจากกิเลสเครื่องเศร้าหมองด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบัน

ใจความสำคัญของพระสูตรนี้คือการชี้ให้เห็นว่า ความสมบูรณ์ของภิกษุ ไม่ได้ขึ้นอยู่กับการมีคุณธรรมเพียงด้านใดด้านหนึ่ง แต่ต้องอาศัยการสั่งสมทั้งทางด้านศรัทธา ศีล ปริยัติ การเผยแผ่ธรรม และการปฏิบัติสมาธิภาวนาไปจนถึงการทำที่สุดแห่งทุกข์ เมื่อภิกษุทำคุณธรรมทั้ง 8 ประการนี้ให้บริบูรณ์ ย่อมชื่อว่าเป็นผู้ "สมันตปาสาทิกะ" คือเป็นที่เลื่อมใสของคนรอบข้างและมีความบริบูรณ์ในทุกด้านอย่างแท้จริง