พลสูตร

พระสูตรนี้ (Aṅguttara Nikāya 9.5) พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมเรื่อง "พลสูตร" ว่าด้วยกำลังของอริยสาวก 4 ประการ ซึ่งเป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยให้ผู้ปฏิบัติธรรมก้าวข้ามความกลัว 5 ประการในชีวิตได้ กำลังทั้ง 4 ประการประกอบด้วย:

• ปัญญาพละ (กำลังคือปัญญา): คือความรู้แจ้งเห็นจริงในธรรมทั้งหลาย จำแนกได้ว่าสิ่งใดเป็นกุศล-อกุศล สิ่งใดมีโทษ-ไม่มีโทษ สิ่งใดควรเสพ-ไม่ควรเสพ และสิ่งใดควรแก่พระอริยะ
• วิริยพละ (กำลังคือความเพียร): คือความพยายามอย่างยิ่งยวดในการละอกุศลธรรมและสร้างกุศลธรรมให้เกิดขึ้น
• อนวัชชพละ (กำลังคือความไม่มีโทษ): คือการที่อริยสาวกประกอบด้วยกายกรรม วจีกรรม และมโนกรรมที่บริสุทธิ์ ปราศจากโทษทางศีลธรรม
• สังคหพละ (กำลังคือการสงเคราะห์): คือการสงเคราะห์ผู้อื่นด้วยสังคหวัตถุ 4 ได้แก่ การให้ (ทาน), วาจาไพเราะ (ปิยวาจา), การประพฤติประโยชน์ (อัตถจริยา), และการวางตัวเสมอต้นเสมอปลาย (สมานัตตตา) โดยเฉพาะการให้ธรรมะและการชักจูงผู้อื่นให้ตั้งอยู่ในศรัทธา ศีล และปัญญาถือเป็นยอดของการสงเคราะห์

เมื่ออริยสาวกประกอบด้วยกำลังทั้ง 4 ประการนี้ ย่อมสามารถข้ามพ้นภัย 5 ประการได้แก่ ภัยจากการเลี้ยงชีพ (อาชีวิกภัย), ภัยจากการถูกติเตียน (อสีโลกภัย), ภัยจากการเก้อเขินเมื่ออยู่ในที่ประชุม (ปริสาสารัชชภัย), ภัยจากความตาย (มรณภัย), และภัยจากทุคติ (ทุคติภัย) พระพุทธองค์ทรงย้ำว่าผู้ที่ไร้ปัญญา เกียจคร้าน ประกอบกรรมชั่ว และไม่สงเคราะห์ผู้อื่น ย่อมตกอยู่ภายใต้ความหวาดกลัวเหล่านี้ แต่ผู้ที่เพียบพร้อมด้วยกำลังแห่งอริยสาวกย่อมไม่หวั่นไหวต่อภัยเหล่านั้น เพราะมีฐานที่มั่นคงคือคุณธรรมภายในจิตใจนั่นเอง