พลสูตร

พระสูตรนี้ (อังคุตตรนิกาย 4.5) ทรงแสดงถึง "กำลังของอริยสาวก" (พลัง 4 ประการ) ซึ่งเป็นเครื่องมือสำคัญในการดำเนินชีวิตและการปฏิบัติธรรม เพื่อขจัดความกลัวในภพชาตินี้และอนาคต โดยกำลังทั้ง 4 ประการประกอบด้วย:

• กำลังแห่งปัญญา: ความสามารถในการจำแนกและพิจารณาเห็นแจ้งในสภาวะธรรมที่เป็นกุศลและอกุศล สิ่งที่ควรเสพและไม่ควรเสพ ตามความเป็นจริง
• กำลังแห่งความเพียร: ความมุ่งมั่นในการละอกุศลธรรมที่ชั่วร้าย และพากเพียรบำเพ็ญกุศลธรรมให้เจริญขึ้น
• กำลังแห่งความไม่มีโทษ: การมีกายกรรม วจีกรรม และมโนกรรมที่บริสุทธิ์ ปราศจากการเบียดเบียนผู้อื่น
• กำลังแห่งการสงเคราะห์: การเกื้อกูลผู้อื่นผ่านหลักสังคหวัตถุ 4 ได้แก่ การให้ (ทาน), การพูดจาไพเราะ (ปิยวาจา), การประพฤติตนให้เป็นประโยชน์ (อัตถจริยา), และการวางตนเสมอต้นเสมอปลาย (สมานัตตตา) โดยเน้นว่าการให้ธรรมะและการชักชวนผู้อื่นให้ตั้งมั่นในกุศลถือเป็นการสงเคราะห์ที่ประเสริฐที่สุด

พระพุทธองค์ทรงย้ำว่า อริยสาวกผู้ประกอบด้วยกำลังทั้ง 4 ประการนี้ ย่อมก้าวข้าม "ภัย 5 ประการ" ได้แก่ ภัยจากการเลี้ยงชีพ, ภัยจากการถูกติเตียน, ภัยจากความคร้ามกลัวในสังคม, ภัยจากความตาย และภัยจากทุคติภูมิ เนื่องจากผู้มีกำลังเหล่านี้ย่อมมีความมั่นใจในศีลธรรมและปัญญาของตนเอง ไม่ประมาท และดำเนินชีวิตอยู่ด้วยความเข้าใจในโลกธรรม

สรุปคือ หากบุคคลใดขาดกำลังทั้ง 4 นี้ ย่อมตกอยู่ในความหวาดกลัวต่อสิ่งต่างๆ ทั้งในปัจจุบันและอนาคต แต่ผู้ที่สั่งสมปัญญา ความเพียร ความบริสุทธิ์ และการให้เกียรติผู้อื่น ย่อมเป็นผู้ที่แกล้วกล้า มั่นคง และปลอดภัยจากอกุศลธรรมทั้งปวง