สัชฌสูตร

สัชฌสูตร (อังคุตตรนิกาย นวกนิบาต) เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงสนทนากับปริพาชกชื่อสัชฌะ ณ ภูเขาคิชฌกูฏ เนื้อหาหลักกล่าวถึงสถานะของ พระอรหันต์ หรือผู้ที่สิ้นอาสวะแล้ว ซึ่งได้บรรลุธรรมอันสูงสุดและจบกิจในทางศาสนาแล้วว่า ท่านเหล่านั้นย่อมไม่สามารถกระทำความผิดในข้อห้ามต่างๆ ได้อีกต่อไป เนื่องจากความบริสุทธิ์แห่งจิตและปัญญาที่แจ้งชัดในธรรม

สัชฌะปริพาชกได้ทูลถามเพื่อยืนยันคำสอนที่เคยได้ยินมาว่า พระอรหันต์จะไม่ล่วงละเมิดข้อห้าม 5 ประการ ซึ่งพระพุทธองค์ทรงยืนยันว่าถูกต้อง แต่ได้ขยายความให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้นว่า พระอรหันต์ย่อมไม่สามารถล่วงละเมิดข้อห้ามรวมทั้งหมด 9 ประการ ซึ่งแบ่งออกเป็น 2 หมวดหมู่ ดังนี้:

• หมวดการละเว้นความชั่วทางกายและวาจา:
  • ไม่เจตนาฆ่าสัตว์
  • ไม่เจตนาถือเอาของที่เจ้าของไม่ได้ให้ (ขโมย)
  • ไม่เสพเมถุน
  • ไม่พูดโกหกโดยเจตนา
  • ไม่สะสมทรัพย์สมบัติเพื่อความมักมากเหมือนสมัยเป็นคฤหัสถ์
• หมวดความมั่นคงในพระรัตนตรัยและการปฏิบัติ:
  • ไม่ทอดทิ้งพระพุทธเจ้า
  • ไม่ทอดทิ้งพระธรรม
  • ไม่ทอดทิ้งพระสงฆ์
  • ไม่ทอดทิ้งการศึกษา (สิกขา)

บทสรุปของพระสูตรนี้แสดงให้เห็นว่า ผู้ที่บรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์นั้นมี ความสมบูรณ์พร้อม ทั้งในด้านศีลธรรมพื้นฐานและการดำรงตนอยู่ในเส้นทางแห่งการหลุดพ้นอย่างเด็ดขาด ท่านเหล่านี้จะไม่มีทางหวนกลับไปกระทำอกุศลกรรมหรือละทิ้งหลักการแห่งความดีงาม เพราะพระอรหันต์ได้สลัดภาระแห่งวัฏสงสารและบรรลุถึงเป้าหมายสูงสุดของชีวิตแล้วอย่างแท้จริง