สุตวาสูตร

สุตวาสูตร (AN 9.7) เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงตรัสยืนยันคุณสมบัติและความบริสุทธิ์ของพระอรหันต์ผู้เป็นขีณาสพ ผู้สิ้นกิเลสและบรรลุธรรมสูงสุดแล้ว โดยในบทสนทนาระหว่างพระพุทธองค์กับปริพาชกชื่อสุตวา ได้มีการกล่าวถึงข้อห้ามหรือการกระทำที่พระอรหันต์ไม่สามารถกระทำได้ ซึ่งในเบื้องต้นสุตวาได้กล่าวถึงข้อห้าม 5 ประการ แต่พระพุทธองค์ได้ทรงขยายความให้ชัดเจนยิ่งขึ้นว่า พระอรหันต์ผู้สิ้นกิเลสและทำกิจเสร็จสิ้นแล้ว ย่อมไม่สามารถล่วงละเมิดใน 9 ประการ ดังนี้

• การกระทำทางกายและวาจาที่ผิดศีล 5 ประการ: ได้แก่ การเจตนาฆ่าสัตว์, การถือเอาของที่เจ้าของไม่ได้ให้ (ลักทรัพย์), การเสพเมถุน, การกล่าวคำเท็จโดยเจตนา และการสะสมทรัพย์สินเพื่อความสุขส่วนตนเหมือนคราวเป็นฆราวาส
• การกระทำด้วยอคติ 4 ประการ: ซึ่งเป็นข้อที่พระพุทธองค์ทรงย้ำเพิ่มเติมว่าพระอรหันต์ย่อมไม่ตัดสินใจหรือกระทำการใดๆ โดยมีอคติครอบงำ ได้แก่ ลำเอียงเพราะรัก (ฉันทาคติ), ลำเอียงเพราะโกรธ (โทสาคติ), ลำเอียงเพราะหลง (โมหาคติ) และลำเอียงเพราะกลัว (ภยาคติ)

ใจความสำคัญของพระสูตรนี้คือการชี้ให้เห็นถึง สภาวะจิตที่บริสุทธิ์สิ้นเชิง ของผู้บรรลุธรรมสูงสุด การที่พระอรหันต์ไม่สามารถล่วงละเมิดศีลและไม่ตกอยู่ภายใต้อำนาจของอคติ ไม่ใช่เกิดจากการพยายามบังคับตนเอง แต่เป็นผลโดยตรงจากการที่กิเลสทั้งปวงอันเป็นเหตุแห่งการกระทำที่ผิดพลาดได้ถูกถอนรากถอนโคนไปหมดสิ้นแล้ว พระอรหันต์จึงมีจิตที่ตั้งมั่นในความถูกต้องเที่ยงธรรมและสมบูรณ์ด้วยศีลและปัญญาอย่างถาวร ไม่มีการกลับไปสู่พฤติกรรมทางโลกอีกต่อไป