กามคุณสูตร

ใน กามคุณสูตร (อังคุตตรนิกาย 9.65) พระพุทธเจ้าได้ทรงแสดงธรรมว่าด้วยเรื่อง กามคุณ 5 ซึ่งเป็นสิ่งดึงดูดใจที่กระตุ้นให้สัตว์โลกติดอยู่ในวัฏสงสาร โดยกามคุณทั้ง 5 ประการนี้เป็นสิ่งที่น่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ เป็นไปเพื่อความรักและชวนให้หลงใหล ประกอบด้วย:

• รูป ที่รู้ได้ทางตา
• เสียง ที่รู้ได้ทางหู
• กลิ่น ที่รู้ได้ทางจมูก
• รส ที่รู้ได้ทางลิ้น
• โผฏฐัพพะ (สัมผัส) ที่รู้ได้ทางกาย

พระองค์ทรงชี้ให้เห็นว่า ธรรมชาติของกามคุณเหล่านี้มีความเป็นของคู่โลกที่มีอิทธิพลต่อจิตใจ ทำให้มนุษย์เกิดความยึดติดและแสวงหาความพึงพอใจในวัตถุกามเหล่านั้นอย่างไม่สิ้นสุด ซึ่งหากขาดสติปัญญาที่เท่าทัน ย่อมนำไปสู่ความทุกข์และการเวียนว่ายตายเกิดที่ไม่จบสิ้น

สำหรับแนวทางในการ ละกามคุณ 5 เหล่านั้น พระพุทธเจ้าได้ทรงประทานวิธีปฏิบัติอันเป็นหัวใจสำคัญ คือการเจริญ สติปัฏฐาน 4 (การตั้งสติกำหนดรู้พิจารณากาย เวทนา จิต และธรรม) เพื่อให้เกิดปัญญาเห็นแจ้งในความเป็นจริงของรูปและนามว่าไม่เที่ยง เป็นทุกข์ และไม่ใช่ตัวตน เมื่อผู้ปฏิบัติมีสติที่มั่นคงและปัญญาที่เห็นโทษของกามคุณ จิตย่อมคลายความกำหนัดยินดี และสามารถถอนความยึดมั่นถือมั่นในกามคุณทั้ง 5 ออกไปได้ในที่สุด

สรุปได้ว่า พระสูตรนี้มุ่งเน้นให้พุทธศาสนิกชนไม่ประมาทในกามารมณ์ที่ผ่านเข้ามาทางอายตนะทั้ง 5 โดยใช้ สติปัฏฐาน เป็นเครื่องมือหลักในการฝึกฝนจิต เพื่อให้หลุดพ้นจากพันธนาการของความอยาก และมุ่งหน้าสู่ความพ้นทุกข์อย่างยั่งยืน