โอรัมภาคิยสูตร

ในโอรัมภาคิยสูตร (Orambhagiya Sutta) พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมว่าด้วยเรื่องสังโยชน์เบื้องต่ำ 5 ประการ (Orambhagiya-samyojana) ซึ่งเป็นกิเลสเครื่องผูกมัดสัตว์โลกไว้ในภพภูมิที่ต่ำกว่า หรือกามภพ อันเป็นอุปสรรคสำคัญในการบรรลุธรรมชั้นสูง ผู้ที่ต้องการละกิเลสเหล่านี้จำเป็นต้องอาศัยการปฏิบัติภาวนาที่ถูกต้องและจริงจังเพื่อถอนรากถอนโคนเครื่องพันธนาการดังกล่าว

สังโยชน์เบื้องต่ำ 5 ประการที่พระพุทธองค์ทรงกล่าวถึง ได้แก่:

• สักกายทิฏฐิ: ความเห็นว่าเป็นตัวตนของตน หรือความยึดมั่นในขันธ์ 5
• วิจิกิจฉา: ความลังเลสงสัยในหนทางปฏิบัติและพระรัตนตรัย
• สีลัพพตปรามาส: ความถือมั่นในศีลพรตหรือข้อปฏิบัติที่เชื่อว่าจะบริสุทธิ์ได้ด้วยวิธีการที่ผิด
• กามราคะ: ความกำหนัดยินดีในกามคุณ
• พยาบาท: ความโกรธเคืองหรือความปรารถนาร้ายต่อผู้อื่น

หัวใจสำคัญของพระสูตรนี้คือการชี้แนะแนวทางในการกำจัดสังโยชน์ทั้ง 5 ประการให้หมดสิ้นไป โดยพระพุทธองค์ทรงสอนให้ภิกษุและพุทธบริษัทเจริญสติปัฏฐาน 4 (สติปัฏฐานสูตร) อันประกอบด้วยการพิจารณากาย เวทนา จิต และธรรม ตามความเป็นจริง การฝึกฝนสติให้เท่าทันสภาวะเหล่านี้นับเป็นวิธีการที่ทรงประสิทธิภาพที่สุดในการชำระล้างจิตใจให้บริสุทธิ์ การพัฒนาสติปัฏฐานอย่างต่อเนื่องจะช่วยสร้างปัญญาที่เห็นแจ้งในอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา จนกระทั่งสามารถละกิเลสเครื่องผูกมัดทั้งหลายได้โดยเด็ดขาด เป็นหนทางนำไปสู่การบรรลุอริยผลระดับต่างๆ จนถึงที่สุดแห่งทุกข์