ฌานสูตร

พระสูตรนี้ (อังคุตตรนิกาย ทสกนิบาต ข้อ 8) เป็นการอธิบายถึงคุณสมบัติของภิกษุผู้สมบูรณ์แบบ หรือภิกษุผู้มีความงดงามรอบด้าน โดยพระพุทธองค์ทรงสอนให้ภิกษุสำรวจตนเองว่ายังขาดคุณธรรมในด้านใด แล้วเร่งขวนขวายให้สมบูรณ์ครบถ้วนทั้ง 10 ประการ เพื่อนำไปสู่ความหลุดพ้นจากกิเลสและอาสวะทั้งปวง

หลักธรรมสำคัญที่ภิกษุพึงปฏิบัติให้ครบถ้วน ประกอบด้วยคุณสมบัติ 10 ประการ ดังนี้:

• ความศรัทธาและศีล: เป็นรากฐานสำคัญของการเป็นบรรพชิต
• ความเป็นพหูสูต: เป็นผู้ใฝ่รู้ มีความเชี่ยวชาญในหลักธรรม
• การเป็นธรรมกถึก: สามารถแสดงธรรมได้อย่างถูกต้องและชัดเจน
• การเข้าสังคมและสงเคราะห์: หมั่นคบหาสมาคมและมีความมั่นใจในการเผยแผ่ธรรมต่อหน้าชุมชน
• ความเชี่ยวชาญในพระวินัย: มีความเข้าใจในระเบียบปฏิบัติของสงฆ์อย่างถ่องแท้
• การวิเวก: มีความรักในความสงบ หมั่นอยู่ในเสนาสนะที่เงียบสงัด
• การเจริญฌาน: สามารถเข้าถึงรูปฌานทั้ง 4 ได้โดยง่ายและตามปรารถนา
• ความหลุดพ้น: การบรรลุเจโตวิมุตติและปัญญาวิมุตติ ทำลายอาสวะกิเลสให้สิ้นไปในปัจจุบัน

พระพุทธองค์ทรงเน้นย้ำว่า การมีเพียงคุณสมบัติบางประการยังถือว่า "ไม่สมบูรณ์" ภิกษุไม่ควรนิ่งนอนใจ แต่ควรตั้งจิตอธิษฐานและเพียรพยายามพัฒนาตนเองให้ครบทุกด้าน ภิกษุผู้ที่ประกอบด้วยธรรม 10 ประการนี้เท่านั้น จึงจะได้ชื่อว่าเป็นผู้ที่ "งดงามรอบด้าน" และถึงพร้อมด้วยความเป็นสมณะอย่างสมบูรณ์ ทั้งในด้านปริยัติ ปฏิบัติ และปฏิเวธ คือการบรรลุมรรคผลนิพพานอย่างแท้จริง