สังฆเภทสูตร

สังฆเภทสูตร (อังคุตตรนิกาย ทสกนิบาต) เป็นพระสูตรที่พระพุทธเจ้าทรงตอบคำถามพระอุบาลีเถระเกี่ยวกับนิยามและลักษณะของการทำลายสงฆ์ (สังฆเภท) ซึ่งถือเป็นอนันตริยกรรมที่หนักหน่วงที่สุดประการหนึ่ง โดยพระพุทธองค์ทรงจำแนกเหตุแห่งการทำลายสงฆ์ไว้บนพื้นฐานของ "ความเห็นที่วิปริตจากพระธรรมวินัย" ซึ่งทำให้เกิดการแยกตัวออกไปทำสังฆกรรมและสวดพระปาติโมกข์ต่างหากจากสงฆ์เดิม

หัวใจสำคัญของสังฆเภทตามพระสูตรนี้ เกิดจากการที่ภิกษุบิดเบือนคำสอนใน 5 ประเด็นหลัก รวมเป็น 10 ลักษณะ ได้แก่:

• การบิดเบือนหลักธรรม: นำสิ่งที่ไม่ใช่ธรรมมากล่าวว่าเป็นธรรม และนำสิ่งที่เป็นธรรมมากล่าวว่าไม่ใช่ธรรม
• การบิดเบือนวินัย: นำสิ่งที่ไม่ใช่วินัยมากล่าวว่าเป็นวินัย และนำสิ่งที่ใช่วินัยมากล่าวว่าไม่ใช่วินัย
• การกล่าวตู่พระพุทธวจนะ: นำสิ่งที่พระตถาคตไม่ได้ตรัสมากล่าวว่าได้ตรัส และสิ่งที่พระตถาคตตรัสไว้กลับกล่าวว่าไม่ได้ตรัส
• การบิดเบือนจริยาวัตร: นำสิ่งที่พระตถาคตไม่ได้ทรงปฏิบัติมากล่าวว่าได้ทรงปฏิบัติ และสิ่งที่พระตถาคตทรงปฏิบัติกลับกล่าวว่าไม่ได้ทรงปฏิบัติ
• การบิดเบือนบัญญัติ: นำสิ่งที่พระตถาคตไม่ได้ทรงบัญญัติมากล่าวว่าได้ทรงบัญญัติ และสิ่งที่พระตถาคตทรงบัญญัติไว้กลับกล่าวว่าไม่ได้ทรงบัญญัติ

เมื่อภิกษุผู้มีความเห็นผิดเหล่านี้ยึดถือในประเด็นดังกล่าว จึงแยกตัวออกไปทำกิจกรรมทางสงฆ์เป็นเอกเทศ ซึ่งถือเป็นการทำลายความสามัคคีและโครงสร้างของคณะสงฆ์โดยสมบูรณ์ สรุปได้ว่า สังฆเภท ในพระสูตรนี้ไม่ได้หมายถึงการทะเลาะเบาะแว้งทั่วไป แต่คือการ "แยกนิกายด้วยการบิดเบือนหลักการพื้นฐาน" อันเป็นรากฐานของพุทธศาสนา ซึ่งส่งผลกระทบต่อความมั่นคงของพระธรรมวินัยและคณะสงฆ์โดยตรง